{"id":5656,"date":"2022-03-02T06:36:32","date_gmt":"2022-03-02T11:36:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.trantrungdao.com\/?p=5656"},"modified":"2022-03-02T06:40:09","modified_gmt":"2022-03-02T11:40:09","slug":"5656","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/?p=5656","title":{"rendered":"B\u00c0I H\u1eccC TH\u1ed4 NH\u0128 K\u1ef2 TRONG XUNG \u0110\u1ed8T NGA-UKRAINE"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng &nbsp;th\u1ee9 14 c\u1ee7aTh\u1ed5\nNh\u0129 K\u1ef3 hi\u1ec7n nay l\u00e0 Recep Tayyip Erdogan. &nbsp;V\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a Th\u1ed5 r\u1ea5t t\u1ebf nh\u1ecb. TT Erdogan c\u00f3 quan\nh\u1ec7 t\u1ed1t v\u1edbi c\u1ea3 Vladimir Putin l\u1eabn Volodymyr Zelenskyy. C\u1ed9ng h\u00f2a Th\u1ed5 chia s\u1ebb bi\u00ean\ngi\u1edbi tr\u00ean bi\u1ec3n H\u1eafc H\u1ea3i v\u1edbi hai qu\u1ed1c Nga v\u00e0 Ukraine. &nbsp;Trong th\u1eddi gian \u0111\u1ea7u cu\u1ed9c chi\u1ebfn Nga x\u00e2m l\u0103ng Ukraine,\nErdogan ch\u1ecdn v\u1ecb tr\u00ed trung l\u1eadp. Tuy nhi\u00ean trong ba ng\u00e0y qua, quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng\nta thay \u0111\u1ed5i. L\u1eadp tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Ordogan nghi\u00eang d\u1ea7n v\u1ec1 ph\u00eda Ukraine khi tuy\u00ean b\u1ed1 &nbsp;\u201ccu\u1ed9c x\u00e2m l\u0103ng c\u1ee7a Nga kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn\u201d v\u00e0\nTh\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 s\u1ebd th\u1ef1c thi C\u00f4ng \u01af\u1edbc Montreux 1936. <\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng \u01af\u1edbc Montreux 1936 l\u00e0 g\u00ec? Theo n\u1ed9i dung \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd k\u1ebft t\u1ea1i H\u1ed9i\nNgh\u1ecb Montreux ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 7, 1936 t\u1ea1i Th\u1ee5y S\u0129 v\u1edbi s\u1ef1 tham d\u1ef1 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u00fd c\u1ee7a Bulgaria,\nPh\u00e1p, Anh, Hy L\u1ea1p, Nh\u1eadt B\u1ea3n, Rumania, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3, Nam T\u01b0 v\u00e0 Li\u00ean X\u00f4, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u\nh\u00e0nh c\u00e1c Eo Bi\u1ec3n Th\u1ed5 (Dardanelles, Sea of Marmara v\u00e0 Bosphorus) \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho\nqu\u1ed1c gia Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 k\u00fd nh\u01b0ng Li\u00ean X\u00f4 v\u1eabn ch\u01b0a ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi n\u1ed9i\ndung c\u1ee7a c\u00f4ng \u01b0\u1edbc v\u00e0 lu\u00f4n t\u00ecm c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 vi\u1ebft l\u1ea1i. Stalin trong nh\u1eefng n\u0103m 1939,\n1940 cho r\u1eb1ng c\u00f4ng \u01b0\u1edbc ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ea3nh gi\u1ea5y trong khi Li\u00ean X\u00f4 m\u1edbi l\u00e0 qu\u1ed1c gia b\u1ea3o \u0111\u1ea3m\nth\u1eadt s\u1ef1 an ninh c\u1ee7a c\u00e1c eo bi\u1ec3n n\u00e0y. T\u1ea1i h\u1ed9i ngh\u1ecb Potsdam 1945, Stalin \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb s\u1eeda\n\u0111\u1ed5i n\u1ed9i dung c\u00f4ng \u01b0\u1edbc Montreux nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed3ng minh \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1ec1\nchi ti\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 3, 1945, khi Th\u1ebf Chi\u1ebfn Th\u1ee9 Hai t\u1edbi giai \u0111o\u1ea1n k\u1ebft th\u00fac\nv\u1edbi ph\u1ea7n th\u1eafng nghi\u00eang h\u1eb3n v\u1ec1 ph\u00eda \u0110\u1ed3ng Minh. Li\u00ean X\u00f4 chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng g\u1ea7n h\u1ebft mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng\nCh\u00e2u \u00c2u v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 Stalin \u0111\u1eb7t l\u1ea1i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00e1c Eo Bi\u1ec3n Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3. Stalin\ntuy\u00ean b\u1ed1 h\u1ee7y b\u1ecf hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc th\u00e2n h\u1eefu gi\u1eefa Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 Th\u1ed5 k\u00fd k\u1ebft n\u0103m 1925 v\u00e0 th\u1ef1c\nhi\u1ec7n ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c Eo Bi\u1ec3n Th\u1ed5 d\u00f9 th\u00f4ng qua m\u1ed9t h\u1ed9i ngh\u1ecb qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u1ec3\nvi\u1ebft l\u1ea1i C\u00f4ng \u01af\u1edbc Montreux, m\u1ed9t h\u1ed9i ngh\u1ecb song ph\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa Th\u1ed5 v\u00e0 Li\u00ean X\u00f4 hay\nngay c\u1ea3 c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p qu\u00e2n s\u1ef1 n\u1ebfu c\u1ea7n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm c\u00e1c eo bi\u1ec3n. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1945, &nbsp;C\u1ed9ng H\u00f2aTh\u1ed5\nNh\u0129 K\u1ef3 l\u00e0 qu\u1ed1c gia ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp h\u01a1n 20 n\u0103m. N\u0103m 1938 tr\u01b0\u1edbc khi Th\u1ebf\nChi\u1ebfn Th\u1ee9 Hai b\u00f9ng n\u1ed5, qu\u00e2n l\u1ef1c Th\u1ed5 ch\u1ec9 v\u1ecfn v\u1eb9n 174 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi.&nbsp; Kh\u00f4ng qu\u00e2n Th\u1ed5 c\u00f3 131 phi c\u01a1 nh\u01b0ng ch\u1ec9 kho\u1ea3ng\nm\u1ed9t n\u1eeda c\u00f2n s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ea3i qu\u00e2n Th\u1ed5 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u1ea1nh s\u01b0\u1eddn v\u00f9ng bi\u1ec3n huy\u1ebft m\u1ea1ch\nnh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 4800 ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi v\u00e0i chi\u1ebfn h\u1ea1m l\u1ed7i th\u1eddi. Li\u00ean X\u00f4 \u0111\u1ea7u Th\u1ebf Chi\u1ebfn Th\u1ee9\nHai c\u00f3 8 tri\u1ec7u qu\u00e2n v\u00e0 d\u00f9 t\u1ed5n th\u1ea5t l\u1edbn trong giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i Th\u1ebf Chi\u1ebfn Th\u1ee9 Hai c\u00f3\n&nbsp;m\u1ed9t qu\u00e2n \u0111\u1ed9i l\u00ean \u0111\u1ebfn 11 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 8, 1946, trong l\u00e1 th\u01b0 g\u1edfi B\u1ed9 Ngo\u1ea1i Giao Th\u1ed5, Li\u00ean\nX\u00f4 ph\u00ea b\u00ecnh ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh c\u00e1c Eo Bi\u1ec3n c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi duy\u1ec7t\nl\u1ea1i C\u00f4ng \u01af\u1edbc Montreux. Trong l\u00e1 th\u01b0 g\u1edfi Stalin, ch\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1ed5 \u0111\u1ed3ng \u00fd tham gia h\u1ed9i\nngh\u1ecb nh\u01b0ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh s\u1ebd \u201cc\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 quy\u1ec1n b\u1ea5t kh\u1ea3 nh\u01b0\u1ee3ng\u201d c\u1ee7a Th\u1ed5\ntr\u00ean H\u1eafc H\u1ea3i. <\/p>\n\n\n\n<p>Quy\u1ebft t\u00e2m b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 quy\u1ec1n tr\u00ean bi\u1ec3n c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1ed5 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u\nki\u1ec7n t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7. V\u1edbi v\u1ed1n li\u1ebfng qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111ang c\u00f3 v\u00e0 \u0111\u00e0 th\u1eafng c\u1ee7a Li\u00ean\nX\u00f4, Th\u1ed5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4. <\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 l\u00fac s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o qu\u1ed1c gia\nth\u1ec3 hi\u1ec7n. <\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc, c\u00e1nh tay ph\u1ea3i c\u1ee7a t\u1ed5ng th\u1ed1ng th\u1eddi l\u1eadp\nqu\u1ed1c Mustafa Kemal Atat\u00fcrk \u0111\u00e3 l\u00e8o l\u00e1i C\u1ed9ng H\u00f2a Th\u1ed5 t\u1eeb m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc l\u1ea1c h\u1eadu v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c\nth\u00e0nh l\u1eadp kh\u00f4ng l\u00e2u d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ed1ng tro t\u00e0n c\u1ee7a \u0110\u1ebf Qu\u1ed1c Ottoman tr\u1edf th\u00e0nh qu\u1ed1c gia h\u00f9ng\nm\u1ea1nh ng\u00e0y nay. <\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc v\u1ec1 quan h\u1ec7 qu\u1ed1c t\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n Vi\u1ec7t\nNam quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 b\u00e0i h\u1ecdc Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3. B\u00e0i vi\u1ebft d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y\nt\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft tr\u00f2n m\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u00e3 in trong Ch\u00ednh Lu\u1eadn I, trang 33:<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">HI\u1ec2M H\u1eccA TRUNG C\u1ed8NG V\u00c0 B\u00c0I H\u1eccC TH\u1ed4 NH\u0128 K\u1ef2<\/h1>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"\"><tbody><tr><td>   <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfn tranh s\u1ebd \u0111\u1ebfn. Kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u00e0 ti\u00ean tri hay nh\u00e0 khoa h\u1ecdc x\u00e3 h\u1ed9i c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh chi\u1ebfn tranh v\u00e0 h\u00f2a b\u00ecnh l\u00e0 hai m\u1eb7t bi\u1ec7n ch\u1ee9ng trong ti\u1ebfn tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. Vegetius trong t\u00e1c ph\u1ea9m n\u1ed5i ti\u1ebfng <em>Quan t\u00e2m v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 qu\u00e2n s\u1ef1<\/em> (De Re Militari) xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 n\u0103m vi\u1ebft <em>\u201cMu\u1ed1n c\u00f3 h\u00f2a b\u00ecnh, h\u00e3y chu\u1ea9n b\u1ecb chi\u1ebfn tranh\u201d<\/em>. T\u1eeb chi\u1ebfn tranh b\u1ed9 l\u1ea1c sang chi\u1ebfn tranh thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, chi\u1ebfn tranh khu v\u1ef1c, chi\u1ebfn tranh th\u1ebf gi\u1edbi, chi\u1ebfn tranh gi\u1ea3i ph\u00f3ng d\u00e2n t\u1ed9c, chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh, chi\u1ebfn tranh gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ch\u1ee7ng t\u1ed9c, trong t\u1eebng gi\u1edd, t\u1eebng ph\u00fat m\u00e1u c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng t\u1ea1i nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ecba c\u1ea7u ng\u00e0y c\u00e0ng ch\u1eadt h\u1eb9p n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong l\u00fac chi\u1ebfn tranh l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n kh\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi,\ntrong \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u nh\u00e2n t\u1ed1 n\u1eb1m ngo\u00e0i t\u1ea7m ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o\nv\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c qu\u1ed1c gia n\u1ea1n nh\u00e2n, nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o kh\u00f4n ngoan, c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn\nxa, bi\u1ebft ch\u1ecdn \u0111\u00fang th\u1ebf \u0111\u1ee9ng ch\u00ednh tr\u1ecb, kh\u00f4ng nh\u1eefng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn tranh m\u00e0\nc\u00f2n v\u1eadn d\u1ee5ng c\u00e1c xung \u0111\u1ed9t qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111em v\u1ec1 c\u00e1c l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i cho qu\u1ed1c gia h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\nnh\u00ecn v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Mustafa Kemal Atat\u00fcrk t\u1eeb n\u0103m\n1923 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1938 v\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u1ec1 sau l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i h\u1ecdc l\u1edbn cho nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia\nv\u1eeba tho\u00e1t kh\u1ecfi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn v\u00e0 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba. Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, hai b\u00e0i h\u1ecdc quan tr\u1ecdng:<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p h\u00e0i h\u00f2a gi\u1eefa tinh hoa v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 h\u01b0\u1edbng\nph\u00e1t tri\u1ec3n d\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa v\u00e0 khi c\u1ea7n ph\u1ea3i bi\u1ebft ch\u1ecdn\nl\u1ef1a d\u1ee9t kho\u00e1t m\u1ed9t th\u1ebf \u0111\u1ee9ng trong bang giao qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f3 l\u1ee3i cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u00e2u\nd\u00e0i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mustafa Kemal Atat\u00fcrk, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi t\u1eaft Mustafa Kemal,\nsinh n\u0103m 1881 t\u1ea1i Salonika trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh theo H\u1ed3i Gi\u00e1o, thu\u1ed9c \u0110\u1ebf Ch\u1ebf\nOttoman. \u00d4ng v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng chuy\u00ean qu\u00e2n s\u1ef1 khi tu\u1ed5i m\u1edbi 12. Mustafa Kemal \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn\nv\u00e0o h\u1ecdc vi\u1ec7n qu\u00e2n s\u1ef1 n\u0103m 1902 v\u00e0 t\u1ed1t nghi\u1ec7p \u0111\u1ea1i h\u1ecdc qu\u00e2n s\u1ef1 n\u0103m 1905. Khi th\u1ebf\nchi\u1ebfn th\u1ee9 nh\u1ea5t b\u00f9ng n\u1ed5, \u0110\u1ebf Ch\u1ebf Ottoman li\u00ean minh v\u1edbi \u0110\u1ee9c v\u00e0 Hung. Mustafa Kemal\nch\u1ec9 huy s\u01b0 \u0111o\u00e0n 19 thu\u1ed9c binh \u0111o\u00e0n 2 v\u00e0 \u0111\u01b0a qu\u00e2n v\u00e0o h\u00e0nh lang \u0110\u00f4ng \u00c2u. \u00d4ng l\u00e0\nm\u1ed9t s\u0129 quan xu\u1ea5t s\u1eafc, d\u1ea1n d\u00e0y tr\u1eadn m\u1ea1c, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u d\u0169ng c\u1ea3m v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng th\u01b0\u1edfng\n24 hu\u00e2n ch\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfn c\u00f4ng. M\u1eb7c d\u00f9 nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i c\u1ee7a th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 nh\u1ea5t, li\u00ean\nqu\u00e2n \u0110\u1ee9c-Hung thua nhi\u1ec1u tr\u1eadn l\u1edbn nh\u01b0ng binh \u0111o\u00e0n 16 d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Mustafa Kemal\nli\u00ean t\u1ee5c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Nga. Khi C\u00e1ch M\u1ea1ng C\u1ed9ng S\u1ea3n 1917 b\u00f9ng n\u1ed5, Nga r\u00fat\nqu\u00e2n.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sau th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0110\u1ebf Ch\u1ebf Ottoman s\u1ee5p \u0111\u1ed5, l\u00e3nh th\u1ed5 b\u1ecb\nchia c\u1eaft v\u00e0 ph\u1ea7n Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 ng\u00e0y nay b\u1ecb \u0111\u1ed3ng minh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u1ee7a Anh chi\u1ebfm\n\u0111\u00f3ng. T\u01b0\u1edbng Mustafa Kemal tho\u00e1t ly kh\u1ecfi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Ottoman \u0111\u1ec3 ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t phong\ntr\u00e0o v\u00f5 trang \u0111\u00f2i \u0111\u1ed9c l\u1eadp cho Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3. M\u1eb7c d\u00f9 b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh v\u1eafng m\u1eb7t,\nMustafa Kemal v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u v\u00e0o qu\u1ed1c h\u1ed9i Ottoman. Khi qu\u1ed1c h\u1ed9i n\u00e0y b\u1ecb Anh gi\u1ea3i\nt\u00e1n, Mustafa Kemal k\u00eau g\u1ecdi b\u1ea7u qu\u1ed1c h\u1ed9i kh\u00e1c v\u00e0 \u0111\u1eb7t tr\u1ee5 s\u1edf t\u1ea1i b\u1ea3n doanh c\u1ee7a\nphong tr\u00e0o \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u1edf Ankara. Qu\u1ed1c h\u1ed9i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u ra qua danh x\u01b0ng \u0110\u1ea1i Ngh\u1ecb Qu\u1ed1c\nGia (Grand National Assembly) g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 GNA. Ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 8 n\u0103m 1921, Mustafa\nKemal \u0111\u01b0\u1ee3c GNA phong l\u00e0m T\u1ed5ng T\u01b0 L\u1ecbnh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i phong tr\u00e0o gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp Th\u1ed5 Nh\u0129\nK\u1ef3. Qu\u00e2n kh\u1edfi ngh\u0129a d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Mustafa Kemal \u0111\u00e1nh b\u1ea1i li\u00ean qu\u00e2n Anh, Ph\u00e1p, \u00dd,\nHy L\u1ea1p t\u1ea1i nhi\u1ec1u n\u01a1i. K\u1ebft qu\u1ea3, hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc Lausanne ra \u0111\u1eddi ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 7 n\u0103m\n1923 c\u00f4ng nh\u1eadn n\u1ec1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a C\u1ed9ng H\u00f2a Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ee9c kh\u1eafc sau khi tr\u1edf th\u00e0nh t\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u1ec1n c\u1ed9ng\nh\u00f2a non tr\u1ebb, Mustafa Kemal \u0111\u1eb7t m\u1ee5c ti\u00eau hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u.\nTrung t\u00e2m quy\u1ec1n l\u1ef1c ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y l\u00e0 GNA trong\n\u0111\u00f3 \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng H\u00f2a Nh\u00e2n D\u00e2n do Mustafa Kemal th\u00e0nh l\u1eadp gi\u1eef g\u1ea7n nh\u01b0 \u0111a s\u1ed1 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i.\nHi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh trong l\u00e3nh v\u1ef1c kinh t\u1ebf nh\u01b0ng quan tr\u1ecdng\nh\u01a1n trong ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u0103n h\u00f3a, gi\u00e1o d\u1ee5c. Trong su\u1ed1t th\u1eddi gian l\u00e3nh \u0111\u1ea1o qu\u1ed1c gia,\nMustafa Kemal th\u1ef1c hi\u1ec7n h\u00e0ng lo\u1ea1t c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p c\u1ea5p ti\u1ebfn bao g\u1ed3m vi\u1ec7c gi\u1ea3i t\u00e1n\nc\u00e1c c\u01a1 s\u1edf gi\u00e1o d\u1ee5c H\u1ed3i Gi\u00e1o, b\u1ecf ti\u1ebfng \u00c1 R\u1eadp v\u00e0 thay b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef Th\u1ed5 d\u00f9ng m\u1eabu\nt\u1ef1 La-Tinh, th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c \u1ee7y ban nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng kinh t\u1ebf\nPh\u00e1p, \u00dd, Th\u1ee5y S\u0129, Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eefu hi\u1ec7u v\u00e0o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n m\u1ed9t qu\u1ed1c\ngia H\u1ed3i Gi\u00e1o nh\u01b0 Th\u1ed5. M\u00f9a h\u00e8 1924, Mustafa Kemal c\u00f2n m\u1eddi nh\u00e0 gi\u00e1o d\u1ee5c M\u1ef9 John\nFrederick Dewey thu\u1ed9c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Columbia, \u0111\u1ebfn Th\u1ed5 \u0111\u1ec3 c\u1ed1 v\u1ea5n ch\u00ednh ph\u1ee7 v\u1ec1 c\u1ea3i\nc\u00e1ch gi\u00e1o d\u1ee5c.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u01a1 s\u1edf l\u00fd lu\u1eadn Kemal<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec3 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng l\u00e2u d\u00e0i cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, Mustafa Kemal x\u00e2y d\u1ef1ng\nc\u01a1 s\u1edf l\u00fd lu\u1eadn Kemal (Kemalism) \u0111\u1eb7t c\u0103n b\u1ea3n tr\u00ean ba th\u00e0nh t\u1ed1 ch\u00ednh: C\u1ed9ng H\u00f2a\n(Republicanism), D\u00e2n T\u00fay (Populism) v\u00e0 Th\u1ebf T\u1ee5c (Secularism). V\u1ec1 th\u00e0nh t\u1ed1 C\u1ed9ng\nH\u00f2a, Mustafa Kemal thay th\u1ebf c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc l\u00e3nh \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ch\u1ee7 b\u1eb1ng c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc\nd\u00e2n ch\u1ee7 ph\u00e1p tr\u1ecb trong \u0111\u00f3 c\u00e1c quy\u1ec1n d\u00e2n s\u1ef1 do ch\u00ednh nh\u00e2n d\u00e2n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh qua\nh\u00ecnh th\u1ee9c d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n. Qu\u1ed1c h\u1ed9i l\u00e0 c\u01a1 quan quy\u1ec1n l\u1ef1c cao nh\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u\nl\u00ean qua m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ea7u phi\u1ebfu ph\u1ed5 th\u00f4ng. V\u1ec1 th\u00e0nh t\u1ed1 D\u00e2n T\u00fay (Populism), Mustafa\nKemal quan ni\u1ec7m c\u00e1ch m\u1ea1ng d\u00e2n t\u1ed9c d\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng\nx\u00e3 h\u1ed9i nh\u1eb1m ph\u1ee5c v\u1ee5 cho l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a to\u00e0n d\u00e2n. \u00d4ng \u0111\u1ec1 cao c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb v\u0103n h\u00f3a l\u1ecbch\ns\u1eed Th\u1ed5 v\u00e0 xem \u0111\u00f3 nh\u01b0 h\u00e0nh trang l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng t\u1edbi m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai x\u00e1n l\u1ea1n cho\nd\u00e2n t\u1ed9c Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3. V\u1ec1 th\u00e0nh t\u1ed1 Th\u1ebf T\u1ee5c (Secularism ), Mustafa Kemal ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng\nt\u00e1ch t\u00f4n gi\u00e1o ra kh\u1ecfi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Ngay c\u1ea3 c\u00e2u \u201cN\u1ec1n t\u1ea3ng t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a qu\u1ed1c gia Th\u1ed5\nNh\u0129 K\u1ef3 l\u00e0 H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 l\u00e0 t\u1ef1 nhi\u00ean trong m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc v\u1edbi 99.8%\nd\u00e2n s\u1ed1 theo \u0111\u1ea1o H\u1ed3i, c\u0169ng b\u1ecb g\u1ea1ch b\u1ecf kh\u1ecfi hi\u1ebfn ph\u00e1p. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 d\u1ee9t kho\u00e1t c\u1ee7a\nMustafa Kemal v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00f4ng nh\u1eb1m x\u00f3a b\u1ecf t\u00f4n gi\u00e1o hay th\u00f9 \u0111\u1ecbch t\u00f4n gi\u00e1o\nnh\u01b0ng nh\u1eb1m m\u1edf r\u1ed9ng t\u1ef1 do t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 n\u00e2ng cao vai tr\u00f2 \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7\ntrong m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i v\u1ed1n \u0111\u00e3 b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u00e8 n\u1eb7ng su\u1ed1t s\u00e1u th\u1ebf k\u1ef7 d\u01b0\u1edbi th\u1eddi\n\u0110\u1ebf Ch\u1ebf Ottoman.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ch\u00ednh s\u00e1ch Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3\ntrong th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i, v\u00e0i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi qua \u0111\u1eddi v\u00e0o ng\u00e0y 10 th\u00e1ng 11\nn\u0103m 1938, Mustafa Kemal t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ea3i thi\u1ec7n m\u1ed1i quan h\u1ec7 ngo\u1ea1i giao v\u1edbi Anh \u0111\u1ec3\nc\u00e2n b\u1eb1ng c\u00e1n c\u00e2n \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u1edbi Li\u00ean X\u00f4.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng th\u1ee9 hai c\u1ee7a Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 Mustafa \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc, ng\u01b0\u1eddi\nk\u1ebf v\u1ecb Mustafa Kemal \u00fd th\u1ee9c s\u1ef1 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n Th\u1ed5 trong su\u1ed1t 14 n\u0103m chi\u1ebfn\ntranh t\u1eeb 1908 \u0111\u1ebfn 1922 n\u00ean quy\u1ebft t\u00e2m b\u1eb1ng m\u1ecdi c\u00e1ch tr\u00e1nh \u0111\u01b0a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0o v\u00f2ng\nchi\u1ebfn m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa. Khi th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai b\u00f9ng n\u1ed5, Mustafa \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc tuy\u00ean b\u1ed1\nTh\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 trung l\u1eadp. Nh\u1edd th\u1ebf, trong l\u00fac ph\u1ea7n l\u1edbn ch\u00e2u \u00c2u ch\u00ecm trong bi\u1ec3n l\u1eeda,\nTh\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 d\u00f9 l\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed tr\u00e1i \u0111\u1ed9n gi\u1eefa hai kh\u1ed1i, kh\u00f4ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng g\u00ec.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, cu\u1ed1i th\u00e1ng 2 n\u0103m 1945, khi s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a kh\u1ed1i tr\u1ee5c\nch\u1ec9 c\u00f2n t\u00ednh b\u1eb1ng ng\u00e0y, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Mustafa \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc kh\u00f4n kh\u00e9o ch\u1ecdn l\u1ef1a \u0111\u1ee9ng\nv\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u1ed3ng minh. D\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Th\u1ed5 n\u00e0o ra tr\u1eadn, theo quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh\nc\u1ee7a h\u1ed9i ngh\u1ecb Yalta, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u0111\u1ed3ng minh v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t\ntrong nh\u1eefng h\u1ed9i vi\u00ean th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c. C\u1ea3 T\u1ed5ng th\u1ed1ng M\u1ef9\nFranklin Roosevelt v\u00e0 Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Anh Winston Churchill \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef9, qu\u1ed1c\ngia c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ngay s\u00e2n sau c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4, \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda h\u1ecd n\u00ean \u0111\u00e3 khuy\u1ebfn\nkh\u00edch Th\u1ed5 tham gia phe \u0111\u1ed3ng minh. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, Joseph Stalin c\u0169ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao v\u1ecb\ntr\u00ed chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a Th\u1ed5 v\u00e0 m\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng tin t\u01b0\u1edfng h\u1eb3n, y v\u1eabn ngh\u0129 ch\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1ed5\ns\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c \u1ee7ng h\u1ed9 ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u00ean \u0111\u1ed3ng \u00fd \u0111\u1ec1\nngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Churchill.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Li\u00ean X\u00f4 tham v\u1ecdng \u0111\u1ed9c\nchi\u1ebfm Eo bi\u1ec3n Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ngay sau khi th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai v\u1eeba ch\u1ea5m d\u1ee9t, tham v\u1ecdng b\u00e0nh\ntr\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a Stalin \u0111ang tr\u00ean \u0111\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng l\u1ed9 r\u00f5 nh\u1ea5t l\u00e0 qua xung\n\u0111\u1ed9t Eo bi\u1ec3n Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 (The Turkish Straits) g\u1ed3m hai eo bi\u1ec3n Bosphorus v\u00e0\nDardanelles n\u1eb1m gi\u1eefa B\u1eafc H\u1ea3i v\u00e0 \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i. Eo bi\u1ec3n Th\u1ed5 l\u00e0 ngu\u1ed3n h\u1ea3i l\u01b0u huy\u1ebft\nm\u1ea1ch v\u00e0 l\u00e0 chi\u1ebfc c\u1ea7u bi\u1ec3n n\u1ed1i hai ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 \u00c1. Eo bi\u1ec3n l\u00e0 tr\u00e1i tim c\u1ee7a Th\u1ed5 Nh\u0129\nK\u1ef3. B\u1ea5t c\u1ee9 qu\u1ed1c gia n\u00e0o l\u00e0m ch\u1ee7 Eo bi\u1ec3n s\u1ebd gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb quy\u1ebft\n\u0111\u1ecbnh trong to\u00e0n v\u00f9ng Bi\u1ec3n B\u1eafc v\u00e0 khu v\u1ef1c Balkans.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y 19 th\u00e1ng Ba n\u0103m 1945, Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng Li\u00ean X\u00f4 Vyacheslav\nM. Molotov th\u00f4ng b\u00e1o cho \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 t\u1ea1i Li\u00ean X\u00f4 bi\u1ebft Li\u00ean X\u00f4 \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng\nh\u1ee7y b\u1ecf Hi\u1ec7p \u01af\u1edbc Cam K\u1ebft Kh\u00f4ng X\u00e2m L\u01b0\u1ee3c (Non-Aggression Pact) gi\u1eefa Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 Th\u1ed5\n\u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd k\u1ebft ng\u00e0y 17 th\u00e1ng Gi\u00eang n\u0103m 1925. Tham v\u1ecdng b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4\nkh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch ri\u00eang c\u1ee7a Stalin nh\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc k\u1ebf t\u1ee5c truy\u1ec1n\nth\u1ed1ng kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf chung quanh c\u00f3 t\u1eeb th\u1eddi c\u00e1c Sa Ho\u00e0ng Nga.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Khi ch\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1ed5 t\u00ecm c\u00e1ch l\u00e0m d\u1ecbu m\u1ed1i quan h\u1ec7, Li\u00ean X\u00f4 \u0111\u01b0a\nra h\u00e0ng lo\u1ea1t \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n bao g\u1ed3m vi\u1ec7c chia quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh eo bi\u1ec3n Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3, H\u1ed3ng\nqu\u00e2n Li\u00ean X\u00f4 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1ea3o v\u1ec7 an ninh eo bi\u1ec3n, v\u00e0 ngo\u00e0i ra, Th\u1ed5 ph\u1ea3i trao\ntr\u1ea3 cho Li\u00ean X\u00f4 hai v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Kars v\u00e0 Ardahan \u0111ang thu\u1ed9c l\u00e3nh th\u1ed5 Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3.\nCh\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 t\u1eeb ch\u1ed1i.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 ch\u1ecdn gia\nnh\u1eadp NATO<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 \u0111e d\u1ecda c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e2n c\u1ef1c r\u00f5 n\u00e9t c\u1ee7a ch\u00ednh\ntr\u1ecb th\u1ebf gi\u1edbi sau th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 Mustafa \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc \u00fd\nth\u1ee9c r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 quy\u1ec1n, s\u1ef1 to\u00e0n v\u1eb9n l\u00e3nh th\u1ed5 v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc,\nTh\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 ph\u1ea3i t\u1eeb b\u1ecf ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i h\u1ee3p t\u00e1c theo ki\u1ec3u b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng c\u00f9ng c\u00f3\nl\u1ee3i v\u1edbi m\u1ecdi qu\u1ed1c gia \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 m\u1ed9t ph\u00eda c\u00f3 tri\u1ec3n v\u1ecdng ph\u1ee5c v\u1ee5 t\u1ed1t nh\u1ea5t cho quy\u1ec1n\nl\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u0169ng nh\u01b0 l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a Th\u1ed5. Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 d\u1ee9t kho\u00e1t \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda M\u1ef9\ntrong cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh v\u1edbi Li\u00ean X\u00f4.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng 5 n\u0103m 1947, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Truman k\u00fd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7n\ntr\u1ee3 cho Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 v\u00e0 Hy L\u1ea1p. N\u0103m 1948, c\u00e1c c\u1ed1 v\u1ea5n qu\u00e2n s\u1ef1 M\u1ef9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u00fap \u0111\u1ee1\nch\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1ed5 t\u00e1i trang b\u1ecb v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ef9 v\u00e0 Anh mu\u1ed1n d\u00f9ng \u0111\u1ea5t Th\u1ed5 nh\u01b0 m\u1ed9t ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n v\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Th\u1ed5\nnh\u01b0 m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb ti\u1ec1n ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1eadm s\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ee7a b\u1ed9 binh Li\u00ean X\u00f4 m\u1ed9t khi\nchi\u1ebfn tranh gi\u1eefa hai kh\u1ed1i b\u00f9ng n\u1ed5 trong l\u00fac ch\u1edd \u0111\u1ee3i kh\u00f4ng l\u1ef1c Anh M\u1ef9 m\u1edf c\u00e1c cu\u1ed9c\nph\u1ea3n c\u00f4ng ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb c\u00e1c c\u0103n c\u1ee9 kh\u00f4ng qu\u00e2n \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Ai C\u1eadp. D\u0129 nhi\u00ean, ch\u00ednh ph\u1ee7\nTh\u1ed5 bi\u1ebft r\u00f5 th\u00e2m \u00fd c\u1ee7a Anh v\u00e0 M\u1ef9 nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i ch\u1ecdn v\u00ec n\u1ec1n an ninh\nv\u00e0 s\u1ef1 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a qu\u1ed1c gia Th\u1ed5.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Theo t\u1ed5ng k\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i trong t\u00e0i li\u1ec7u <em>T\u01b0\u01a1ng lai ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i c\u1ee7a Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3<\/em>\n(The future of Turkish Foreign Policy) c\u1ee7a hai t\u00e1c gi\u1ea3 Lenore G. Martin v\u00e0\nDimitris Keridis, trong n\u0103m 1948, M\u1ef9 vi\u1ec7n tr\u1ee3 cho Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 180 phi c\u01a1 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u\nF-47, 30 phi c\u01a1 oanh t\u1ea1c B-26 v\u00e0 86 phi c\u01a1 v\u1eadn t\u1ea3i C-47. Trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m 1948,\n\u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7n tr\u1ee3 qu\u00e2n s\u1ef1 l\u1edbn. V\u1edbi s\u1ed1 v\u0169 kh\u00ed m\u1edbi, qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Th\u1ed5 kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f3\nth\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n m\u00e0 n\u1ebfu c\u1ea7n c\u00f2n c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng oanh t\u1ea1c c\u00e1c ngu\u1ed3n d\u1ea7u kh\u00ed c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4\nt\u1ea1i Romania v\u00e0 trong v\u00f9ng Caucasus.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean s\u00fang \u0111\u1ea1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 mu\u1ed1n\nnh\u01b0ng quan tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m b\u1eb1ng m\u1ed9t li\u00ean minh qu\u00e2n s\u1ef1 qu\u1ed1c t\u1ebf. N\u00f3i r\u00f5\nh\u01a1n, Th\u1ed5 mu\u1ed1n tr\u1edf th\u00e0nh h\u1ed9i vi\u00ean ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a T\u1ed5 Ch\u1ee9c Minh \u01af\u1edbc B\u1eafc \u0110\u1ea1i T\u00e2y\nD\u01b0\u01a1ng (NATO). T\u1ed5ng th\u1ed1ng Mustafa \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc tin t\u01b0\u1edfng h\u1ecfa l\u1ef1c h\u00f9ng h\u1eadu c\u1ee7a\nNATO v\u00e0 H\u1ea1m \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i c\u1ee7a M\u1ef9 l\u00e0 b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh v\u1eefng ch\u1eafc nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7\nTh\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i Li\u00ean X\u00f4 x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u1ecf thi\u1ec7n ch\u00ed, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 g\u1edfi\nqu\u00e2n tham chi\u1ebfn b\u00ean c\u1ea1nh c\u00e1c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng M\u1ef9 trong chi\u1ebfn tranh Tri\u1ec1u Ti\u00ean.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 2 n\u0103m 1952, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 ch\u00ednh th\u1ee9c tr\u1edf th\u00e0nh h\u1ed9i\nvi\u00ean c\u1ee7a NATO.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 sau khi\ngia nh\u1eadp NATO<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sau khi gia nh\u1eadp kh\u1ed1i d\u00e2n ch\u1ee7 t\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 ph\u00e1t\ntri\u1ec3n m\u1ed9t c\u00e1ch nhanh ch\u00f3ng trong m\u1ecdi l\u00e3nh v\u1ef1c. Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 c\u00f3 n\u1ec1n kinh t\u1ebf l\u1edbn h\u1ea1ng\nth\u1ee9 17 th\u1ebf gi\u1edbi v\u1edbi l\u1ee3i t\u1ee9c b\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean 10 ng\u00e0n Dollar v\u00e0 l\u00e0 th\u00e0nh\nvi\u00ean c\u1ee7a G-20. T\u1eeb m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ch\u1ecbu nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u1ec7 thu\u1ed9c\nv\u00e0o v\u0169 kh\u00ed c\u1ee7a M\u1ef9, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t qu\u1ed1c gia t\u1ef1 s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00e0 xu\u1ea5t c\u1ea3ng\nv\u00f5 kh\u00ed t\u1ed1i t\u00e2n. Kh\u00f4ng qu\u00e2n Th\u1ed5 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng qu\u00e2n l\u1edbn nh\u1ea5t\nc\u1ee7a NATO. Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 l\u00e0 m\u1ed9t trong n\u0103m qu\u1ed1c th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a Ch\u00ednh S\u00e1ch S\u1eed D\u1ee5ng\nNguy\u00ean T\u1eed tr\u1ef1c thu\u1ed9c NATO. Hi\u1ec7n nay c\u00f3 90 bom nguy\u00ean t\u1eed lo\u1ea1i B61 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u1ea1i\nc\u0103n c\u1ee9 qu\u00e2n s\u1ef1 Incirlik tr\u00ean \u0111\u1ea5t Th\u1ed5. N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfn tranh nguy\u00ean t\u1eed, kh\u00f4ng l\u1ef1c\nTh\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 v\u1edbi s\u1ef1 ch\u1ea5p thu\u1eadn c\u1ee7a NATO c\u00f3 quy\u1ec1n s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c v\u0169 kh\u00ed nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u00f3.\nC\u00e1c phi \u0111o\u00e0n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u F-16C t\u1ed1i t\u00e2n c\u1ee7a kh\u00f4ng qu\u00e2n Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 do ch\u00ednh c\u00f4ng ty\nC\u00f4ng Nghi\u1ec7p Kh\u00f4ng Gian Th\u1ed5 (Turkish Aerospace Industries) s\u1ea3n xu\u1ea5t. Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3\nc\u00f2n l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh s\u1ea3n xu\u1ea5t phi c\u01a1 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u F-35, m\u1ed9t trong nh\u1eefng\n\u0111\u1ec1 \u00e1n k\u1ef9 thu\u1eadt cao c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u1eaft gi\u00e1 nh\u1ea5t.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c th\u00e0nh t\u1ef1u v\u1ec1 kinh t\u1ebf, ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 qu\u1ed1c ph\u00f2ng c\u1ee7a\nTh\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00e2n t\u00edch, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u, ch\u00ednh h\u1ea1t m\u1ea7m\nd\u00e2n ch\u1ee7 qu\u00fd gi\u00e1 m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh l\u1eadp c\u1ed9ng h\u00f2a Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 gieo tr\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t\n\u0111\u1ea7y ph\u00e2n h\u00f3a v\u00ec \u0111\u1ed9c t\u00e0i phong ki\u1ebfn l\u1edbn l\u00ean th\u00e0nh c\u00e2y xanh, tr\u00e1i ng\u1ecdt cho c\u00e1c th\u1ebf\nh\u1ec7 Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 h\u00f4m nay. M\u01b0\u1eddi n\u0103m sau ng\u00e0y \u0111\u1ed9c l\u1eadp, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Mustafa Kemal ph\u00e1t\nbi\u1ec3u <em>\u201cC\u1ed9ng h\u00f2a c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e3nh \u0111\u1ea1o m\u1ed9t qu\u1ed1c\ngia d\u00e2n ch\u1ee7. Ch\u00fang ta th\u00e0nh l\u1eadp ch\u1ebf \u0111\u1ed9 C\u1ed9ng H\u00f2a \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, n\u00f3 ph\u1ea3i th\u1ecfa m\u00e3n\nc\u00e1c \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 d\u00e2n ch\u1ee7 khi c\u1ea7n \u0111\u1ebfn\u201d. <\/em><\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 ch\u1ecdn l\u1ef1a n\u00e0o m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 hy sinh. Con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn \u0111\u1ebfn d\u00e2n\nch\u1ee7 c\u1ee7a Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng. V\u1edbi m\u1ed9t qu\u1ed1c gia mang truy\u1ec1n th\u1ed1ng\nqu\u00e2n s\u1ef1 t\u1eeb th\u1eddi \u0110\u1ebf Ch\u1ebf Ottoman, trong su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u1ea7u sau \u0111\u1ed9c l\u1eadp, n\u01b0\u1edbc Th\u1ed5 v\u1eabn\nc\u00f2n ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111\u1ea3o ch\u00e1nh, \u00e1m s\u00e1t, l\u1eadt \u0111\u1ed5, treo c\u1ed5, tranh ch\u1ea5p gi\u1eefa\nch\u00ednh quy\u1ec1n d\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edfng l\u00e3nh, nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng rung chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ec1n\nt\u1ea3ng d\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ea1i Th\u1ed5.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00e2n t\u00edch nhi\u1ec1u, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u s\u1ef1\nch\u1ecdn l\u1ef1a d\u1ee9t kho\u00e1t c\u1ee7a c\u1ea5p l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Th\u1ed5 sau th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng\nquy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong vi\u1ec7c \u0111\u01b0a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u01b0\u1ee3t qua h\u1eb3n qu\u00e1 kh\u1ee9 ch\u1eadm ti\u1ebfn l\u1ea1c h\u1eadu \u0111\u1ec3 tr\u1edf\nth\u00e0nh m\u1ed9t qu\u1ed1c gia d\u00e2n ch\u1ee7 ti\u1ebfn b\u1ed9 duy nh\u1ea5t trong kh\u1ed1i c\u00e1c qu\u1ed1c gia H\u1ed3i Gi\u00e1o.\nTh\u1eadt v\u1eady, n\u1ebfu 1945, c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u00e1c y\u00eau s\u00e1ch c\u1ee7a Stalin\nv\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u01b0 h\u1ea7u kh\u00f4ng C\u1ed9ng S\u1ea3n c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4, n\u01b0\u1edbc Th\u1ed5 v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i\nGi\u00e1o ngh\u00e8o n\u00e0n, l\u1ea1c h\u1eadu v\u00e0 y\u1ebfu k\u00e9m nh\u01b0 nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia H\u1ed3i Gi\u00e1o \u00c1 Phi kh\u00e1c hi\u1ec7n\nnay.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Trung C\u1ed9ng mu\u1ed1n g\u00ec \u1edf\nVi\u1ec7t Nam?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i chi\u1ebfn thu\u1eadt trong t\u1eebng th\u1eddi k\u1ef3, v\u1ec1\nc\u0103n b\u1ea3n, m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng Trung C\u1ed9ng t\u1eeb khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u can d\u1ef1\nv\u00e0o cu\u1ed9c chi\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. M\u1ed9t c\u00e1ch v\u1eafn t\u1eaft nh\u01b0 \u0111\u00e3 vi\u1ebft\ntrong c\u00e1c b\u00e0i tr\u01b0\u1edbc, Trung C\u1ed9ng mu\u1ed1n Vi\u1ec7t Nam:<\/p>\n\n\n\n<p>Ho\u00e0n to\u00e0n l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Trung C\u1ed9ng v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t ph\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi trong to\u00e0n b\u1ed9 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c an ninh\nch\u00e2u \u00c1 c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Trung C\u1ed9ng \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c quy\u1ec1n l\u1ee3i kinh t\u1ebf v\u00f9ng bi\u1ec3n\n\u0110\u00f4ng bao g\u1ed3m c\u1ea3 c\u00e1c v\u00f9ng bi\u1ec3n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa, Tr\u01b0\u1eddng Sa \u0111ang tranh ch\u1ea5p.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>V\u1ec1 m\u1eb7t ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/em> Hai n\u1ed7i lo l\u1edbn c\u1ee7a gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Trung\nC\u1ed9ng l\u00e0 s\u1ee3 b\u1ecb bao v\u00e2y t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i v\u00e0 di\u1ec5n bi\u1ebfn h\u00f2a b\u00ecnh b\u00ean trong n\u1ed9i b\u1ed9 Trung\nC\u1ed9ng. Nh\u00ecn quanh, h\u1ecd ch\u1ec9 th\u1ea5y k\u1ebb th\u00f9. Th\u1eadt v\u1eady, h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c qu\u1ed1c gia d\u00e2n ch\u1ee7\ntrong v\u00f9ng t\u1eeb \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn Nh\u1eadt B\u1ea3n, \u0110\u00e0i Loan, Nam H\u00e0n, Th\u00e1i Lan, tuy m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c\nnhau nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111ang c\u00f3 nh\u1eefng m\u00e2u thu\u1eabn c\u0103n b\u1ea3n v\u1edbi Trung C\u1ed9ng,\nkh\u00f4ng nh\u1eefng v\u1ec1 quy\u1ec1n l\u1ee3i kinh t\u1ebf m\u00e0 c\u1ea3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u00ednh tr\u1ecb. M\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f4ng khai\ntuy\u00ean b\u1ed1, gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Trung C\u1ed9ng c\u0169ng bi\u1ebft hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f2n n\u0103m qu\u1ed1c gia theo\nm\u1ed9t lo\u1ea1i ch\u1ee7 ngh\u0129a m\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 s\u1eed h\u1ecdc Roderick Macfarquhar, thu\u1ed9c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc\nHarvard, g\u1ecdi l\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a L\u00ea Nin kh\u00f4ng c\u00f3 M\u00e1c, t\u1ee9c m\u1ed9t nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc chuy\u00ean ch\u00ednh s\u1eaft\nm\u00e1u nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ef1a tr\u00ean n\u1ec1n t\u1ea3ng tri\u1ebft l\u00fd duy v\u1eadt. Hai c\u01a1 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb C\u1ed9ng\nS\u1ea3n Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 CSVN c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ed1i quan h\u1ec7 h\u1eefu c\u01a1 m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 t\u01b0\u01a1ng\nquan v\u00e0 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o nhau. S\u1ef1 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o Trung C\u1ed9ng\nkh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u00fap gi\u1eef an to\u00e0n ph\u00f2ng tuy\u1ebfn ph\u00eda nam m\u00e0 c\u00f2n tr\u00e1nh s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 d\u00e2y chuy\u1ec1n\ntrong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00e1ch m\u1ea1ng d\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam di\u1ec5n ra tr\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0\n\u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ch\u00ednh tr\u1ecb th\u1eddi \u0111i\u1ec3m h\u1ed9i ngh\u1ecb Th\u00e0nh \u0110\u00f4, c\u00e1c ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0\nqu\u00e2n s\u1ef1 v\u00f9ng \u00c1 Ch\u00e2u v\u00e0 Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng \u0111ang di\u1ec5n ra cho th\u1ea5y cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng d\u00e2n\nch\u1ee7 c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng di\u1ec5n ra t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam s\u1edbm h\u01a1n Trung C\u1ed9ng.<\/p>\n\n\n\n<p><em>V\u1ec1 m\u1eb7t kinh t\u1ebf.<\/em> H\u01a1n ai h\u1ebft, gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Trung C\u1ed9ng bi\u1ebft\nch\u1ebf \u0111\u1ed9 CS nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u00ean d\u00e2y, ng\u1ed3i tr\u00ean l\u01b0\u1ee1i dao c\u1ea1o. S\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh t\u1ea1i Trung C\u1ed9ng\nhi\u1ec7n nay ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh t\u1ea1m th\u1eddi v\u00ec c\u01a1 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb Trung C\u1ed9ng v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y\nd\u1ef1ng tr\u00ean m\u1ed9t n\u1ec1n t\u1ea3ng b\u1ea5t \u1ed5n. Trong su\u1ed1t 40 n\u0103m t\u1eeb khi ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i\nh\u00f3a c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ti\u1ec3u B\u00ecnh ra \u0111\u1eddi, c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea3ng t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00e1t\ntri\u1ec3n kinh t\u1ebf \u0111\u1ec3 v\u1eeba th\u1ecfa m\u00e3n nhu c\u1ea7u v\u1eadt ch\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00e0 v\u1eeba h\u1ee3p th\u1ee9c\nh\u00f3a vai tr\u00f2 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n. Hai y\u1ebfu t\u1ed1 h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n kinh t\u1ebf\ns\u1ea3n xu\u1ea5t l\u00e0 lao \u0111\u1ed9ng v\u00e0 nguy\u00ean li\u1ec7u. L\u1ee3i th\u1ebf c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng l\u00e0 ngu\u1ed3n lao \u0111\u1ed9ng r\u1ebb\nnh\u01b0ng trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n m\u1ed9t qu\u1ed1c gia c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 l\u00e3ng ph\u00ed nguy\u00ean v\u1eadt li\u1ec7u cao trong\nc\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u01b0 Trung C\u1ed9ng, vi\u1ec7c \u0111\u00e1p \u1ee9ng nhu c\u1ea7u nguy\u00ean li\u1ec7u cho m\u1ed9t\nn\u1ec1n kinh t\u1ebf kh\u1ed5ng l\u1ed3 nh\u01b0ng l\u1ea1c h\u1eadu v\u1ec1 qu\u1ea3n tr\u1ecb l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn cho gi\u1edbi\nl\u00e3nh \u0111\u1ea1o.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e0ng h\u00f3a c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng xu\u1ea5t c\u1ea3ng ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a ti\u00eau\nd\u00f9ng nh\u01b0ng \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng lo\u1ea1i s\u1ea3n ph\u1ea9m m\u00e0 qu\u1ed1c gia n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t\n\u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1ef1 l\u1edbn m\u1ea1nh c\u1ee7a kh\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c N\u1ec1n Kinh T\u1ebf \u0110ang H\u1ee9a H\u1eb9n (Emerging\nEconomies) trong \u0111\u00f3 \u1ea4n \u0110\u1ed9, v\u1edbi d\u00e2n s\u1ed1 1.2 t\u1ec9 v\u00e0 m\u1ee9c xu\u1ea5t c\u1ea3ng c\u00f9ng lo\u1ea1i h\u00e0ng\nh\u00f3a nh\u01b0 Trung C\u1ed9ng t\u0103ng 100 ph\u1ea7n tr\u0103m trong v\u00f2ng 10 n\u0103m qua l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda l\u1edbn\ncho h\u00e0ng h\u00f3a Trung C\u1ed9ng. \u0110\u1ec3 duy tr\u00ec gi\u00e1 th\u00e0nh s\u1ea3n ph\u1ea9m th\u1ea5p, Trung C\u1ed9ng kh\u00f4ng\nth\u1ec3 mua nguy\u00ean li\u1ec7u theo gi\u00e1 tr\u00ean c\u00e1c th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c t\u1ebf London, New York hay\nnh\u1eadp t\u1eeb c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch khai th\u00e1c c\u00e1c ngu\u1ed3n nguy\u00ean li\u1ec7u r\u1ebb qua\nch\u00ednh s\u00e1ch th\u1ef1c d\u00e2n \u0111\u1ecf b\u1ea5t nh\u00e2n nh\u01b0 \u0111ang di\u1ec5n ra t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u Phi, nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng\nh\u1ee3p Congo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ri\u00eang v\u1edbi \u00c1 ch\u00e2u, khu v\u1ef1c n\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng ti\u00eau\nth\u1ee5 m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p nguy\u00ean li\u1ec7u quan tr\u1ecdng cho n\u1ec1n kinh t\u1ebf Trung C\u1ed9ng.\nMi\u1ebfng m\u1ed3i ngon nh\u1ea5t, h\u1ea5p d\u1eabn nh\u1ea5t, \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n kinh t\u1ebf, ch\u00ednh tr\u1ecb, qu\u00e2n s\u1ef1 nh\u1ea5t\nkh\u00f4ng \u0111\u00e2u kh\u00e1c h\u01a1n l\u00e0 Vi\u1ec7t Nam. Ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 ph\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch\nr\u1eddi trong to\u00e0n b\u1ed9 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u \u00c1 c\u1ee7a Trung C\u1ed9ng qu\u00e1 r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i\nm\u1ed9t nh\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee1 Carlyle Thayer m\u1edbi th\u1ea5y m\u00e0 ngay trong t\u00e1c ph\u1ea9m <em>S\u1ef1 Th\u1eadt V\u1ec1 Quan H\u1ec7 Vi\u1ec7t Nam-Trung C\u1ed9ng Trong\n30 N\u0103m Qua<\/em> Nxb S\u1ef1 Th\u1eadt, H\u00e0 N\u1ed9i th\u00e1ng 10, 1979, gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o C\u1ed9ng S\u1ea3n Vi\u1ec7t\nNam c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ef1 th\u00fa \u0111i\u1ec1u n\u00e0y <em>\u201cVi\u1ec7t Nam l\u00e0\nm\u1ed9t \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng quan tr\u1ecdng c\u1ea7n khu\u1ea5t ph\u1ee5c v\u00e0 th\u00f4n t\u00ednh \u0111\u1ec3 d\u1ec5 b\u1ec1 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch\nchi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a h\u1ecd\u201d.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110i\u1ec3m gi\u1ed1ng nhau v\u00e0\nkh\u00e1c nhau gi\u1eefa Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1, Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3\nc\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m gi\u1ed1ng nhau. Tham v\u1ecdng thi\u00ean tri\u1ec1u c\u1ee7a c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i phong ki\u1ebfn\nTrung Hoa \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia nh\u1ecf v\u00f9ng \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam, th\u00e2m\n\u0111\u1ed9c kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec truy\u1ec1n th\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn c\u1ee7a c\u00e1c Sa Ho\u00e0ng Nga \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc\n\u0110\u00f4ng \u00c2u. Ho\u00e0ng Sa v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Sa, \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam nh\u00ecn ra Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng\nquan tr\u1ecdng kh\u00f4ng k\u00e9m g\u00ec Eo bi\u1ec3n Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3, tr\u00e1i tim Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 trong v\u00f9ng \u0110\u1ecba\nTrung H\u1ea3i. Kh\u00e1t v\u1ecdng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam mong \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng trong t\u1ef1 do, thanh\nb\u00ecnh, th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng sau bao nhi\u00eau n\u0103m chi\u1ebfn tranh t\u00e0n ph\u00e1 c\u0169ng s\u00e2u th\u1eb3m nh\u01b0 \u01b0\u1edbc v\u1ecdng\nt\u1ef1 do, d\u00e2n ch\u1ee7 v\u00e0 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Th\u1ed5 sau nhi\u1ec1u n\u0103m chi\u1ebfn tranh d\u01b0\u1edbi th\u1eddi\n\u0110\u1ebf Ch\u1ebf Ottoman, th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 nh\u1ea5t v\u00e0 chi\u1ebfn tranh gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sau th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 hai v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 sau s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng\nC\u1ed9ng S\u1ea3n, l\u1ee5c \u0111\u1ecba ch\u00e2u \u00c2u hi\u1ec7n nay \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c qu\u1ed1c gia v\u1eeba\ntho\u00e1t kh\u1ecfi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 C\u1ed9ng S\u1ea3n, k\u1ec3 c\u1ea3 Nga, v\u1eabn c\u00f2n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c h\u1ed3i kinh t\u1ebf,\nch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 ph\u1ee5c h\u01b0ng c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb v\u0103n h\u00f3a l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecd. Xung \u0111\u1ed9t th\u1ebf\ngi\u1edbi t\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch kinh t\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb nh\u1eadn x\u00e9t s\u1ebd l\u00e0 xung \u0111\u1ed9t \u00c1\nCh\u00e2u, n\u01a1i \u0111ang t\u1ed3n t\u1ea1i c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch, c\u00e1c quy\u1ec1n l\u1ee3i kinh t\u1ebf\n\u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch. V\u00ec l\u00fd do \u0111\u1ecba l\u00fd ch\u00ednh tr\u1ecb,\nVi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m n\u00f3ng nh\u1ea5t v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd l\u00e0 ng\u00f2i n\u1ed5 c\u1ee7a\ncu\u1ed9c xung \u0111\u1ed9t ch\u00e2u \u00c1 v\u00e0 Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Li\u1ec7u Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 tho\u00e1t kh\u1ecfi chi\u1ebfn tranh ch\u00e2u \u00c1 nh\u01b0 Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3\n\u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng b\u00ean ngo\u00e0i bi\u1ec3n l\u1eeda ch\u00e2u \u00c2u?&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Li\u1ec7u gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o CSVN c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng h\u00f3a gi\u1ea3i c\u00e1c ngu\u1ed3n ngo\u1ea1i\nl\u1ef1c v\u00e0 bi\u1ebft v\u1eadn d\u1ee5ng v\u1ecb tr\u00ed chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a b\u00e1n \u0111\u1ea3o Vi\u1ec7t Nam m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4n ngoan\n\u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho l\u1ee3i \u00edch l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 \u0111\u00e3\nl\u00e0m?&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u g\u00ec cho th\u1ea5y gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o CSVN\nc\u00f3 m\u1ed9t nh\u1eadn th\u1ee9c ch\u00ednh tr\u1ecb qu\u1ed1c t\u1ebf s\u00e1ng su\u1ed1t v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng n\u00e0o cho\nth\u1ea5y h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb b\u1ecf c\u00e1c quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n v\u00ec s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c\nnh\u01b0 c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng H\u00f2a Nh\u00e2n D\u00e2n Th\u1ed5. Nh\u1eefng ch\u1edd \u0111\u1ee3i m\u1ecfi m\u00f2n, nh\u1eefng van\nxin tha thi\u1ebft, nh\u1eefng th\u1ec9nh nguy\u1ec7n th\u01b0 trang tr\u1ea3i h\u1ebft ru\u1ed9t gan \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng m\u1ec1m\nl\u00f2ng nh\u1eefng k\u1ebb m\u00e0 tham v\u1ecdng quy\u1ec1n l\u1ef1c v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ee3i \u0111\u00e3 th\u1ea5m v\u00e0o m\u00e1u, \u0103n s\u00e2u v\u00e0o\nx\u01b0\u01a1ng t\u1ee7y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngay c\u1ea3 khi Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 nh\u1eadn vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4 \u0111\u1ec3 t\u00e1i thi\u1ebft\n\u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc trong nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u sau \u0111\u1ed9c l\u1eadp, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Mustafa Kemal c\u0169ng c\u00f4ng\nkhai cam k\u1ebft v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n Th\u1ed5: <em>\u201cQuan h\u1ec7 h\u1eefu\nngh\u1ecb v\u1edbi Li\u00ean X\u00f4 kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 C\u1ed9ng S\u1ea3n. Ch\u1ee7 ngh\u0129a C\u1ed9ng\nS\u1ea3n l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i. C\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n x\u00e3 h\u1ed9i, t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng d\u00e2n t\u1ed9c\nc\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ch\u00fang ta kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh ch\u1ee7 ngh\u0129a C\u1ed9ng S\u1ea3n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng t\u1ea1i Th\u1ed5\nNh\u0129 K\u1ef3\u201d. <\/em>Vi\u1ec7t Nam th\u00ec kh\u00e1c, t\u1eeb ng\u00e0y th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u1ea3ng, m\u1eb7c cho bao \u0111\u1ed5i thay\ntr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, c\u00e1c c\u1ea5p l\u00e3nh \u0111\u1ea1o CSVN v\u1eabn su\u1ed1t ng\u00e0y ra r\u1ea3 <em>\u201cCh\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i\nl\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5t y\u1ebfu\u201d<\/em> v\u00e0 quan h\u1ec7 gi\u1eefa hai \u0111\u1ea3ng CS Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 CS Trung Qu\u1ed1c\nv\u1eabn l\u00e0 quan h\u1ec7 \u201cnh\u01b0 m\u00f4i v\u1edbi r\u0103ng\u201d, \u201cv\u1eeba l\u00e0 \u0111\u1ed3ng ch\u00ed v\u1eeba l\u00e0 anh em\u201d nh\u01b0 nh\u1eefng\nn\u0103m tr\u01b0\u1edbc 1975.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u00f2n l\u1ea1i g\u00ec h\u00f4m nay?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ed1ng nh\u01b0 Adolf Hitler l\u1ee3i d\u1ee5ng ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i Nh\u00e2n\nnh\u01b0\u1ee3ng (Appeasement) c\u1ee7a Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Anh Neville Chamberlain tr\u01b0\u1edbc th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9\nhai \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t Sudetenland, l\u00e3nh th\u1ed5 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c v\u00e0 gi\u00e0u t\u00e0i nguy\u00ean nh\u1ea5t c\u1ee7a\nC\u1ed9ng H\u00f2a Ti\u1ec7p Kh\u1eafc, Trung C\u1ed9ng c\u0169ng \u0111ang l\u1ee3i d\u1ee5ng s\u1ef1 b\u1ea5t \u1ed5n kinh t\u1ebf th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0\nch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i Nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Barack Obama \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1ed9 m\u00e1y qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0\nm\u1edf r\u1ed9ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1ea1i \u00c1 Ch\u00e2u. D\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi th\u00e1ch th\u1ee9c v\u1ec1\nc\u1ea3 hai m\u1eb7t, b\u00ean trong, m\u1ed9t gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o tham quy\u1ec1n c\u1ed1 v\u1ecb, \u01b0\u01a1n h\u00e8n, v\u00e0 b\u00ean\nngo\u00e0i, m\u1ed9t ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c d\u00e3 man nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Y\u1ebfu t\u1ed1 duy nh\u1ea5t c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n d\u00e2n t\u1ed9c. Ch\u00ednh c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc l\u00e0 l\u1ef1c duy nh\u1ea5t n\u1eb1m ngo\u00e0i s\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ee7a hai \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 l\u1ef1c duy nh\u1ea5t c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u01b0a Vi\u1ec7t Nam ra kh\u1ecfi b\u1edd v\u1ef1c chi\u1ebfn tranh v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc t\u1edbi m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai x\u00e1n l\u1ea1n cho con ch\u00e1u mai sau. C\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111ang c\u00f4ng khai ch\u1ed1ng \u0111\u1ea3ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i c\u01a1<br> ch\u1ebf l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng C\u1ed9ng S\u1ea3n nh\u01b0ng l\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 ai nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c manh t\u00e2m c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng Trung C\u1ed9ng, b\u1ea3n ch\u1ea5t sai l\u1ea7m trong c\u01a1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9c t\u00e0i \u0111ang th\u1ed1ng tr\u1ecb Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ef1a d\u1ee9t kho\u00e1t \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda d\u00e2n t\u1ed9c. Th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c con \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e2n t\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111i v\u00e0 d\u00e2ng hi\u1ebfn t\u00ecnh y\u00eau cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng bao gi\u1edd qu\u00e1 tr\u1ec5. Ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ef1a gi\u1eefa d\u00e2n ch\u1ee7 hay \u0111\u1ed9c t\u00e0i nh\u01b0ng quan tr\u1ecdng h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, l\u00e0 m\u1ea5t hay c\u00f2n, t\u1ed3n t\u1ea1i hay di\u1ec7t vong c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb v\u00f9ng Balkans cho \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Phi, l\u1ecbch s\u1eed nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u00f4 s\u1ed1 b\u00e0i h\u1ecdc, ch\u1ec9 v\u00ec gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o sai l\u1ea7m v\u00e0 thi\u1ec3n c\u1eadn, ch\u1ec9 v\u00ec d\u00e2n t\u1ed9c chia r\u1ebd v\u00e0 ph\u00e2n h\u00f3a m\u00e0 nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia, v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c, \u0111\u1ebf qu\u1ed1c, m\u1ed9t th\u1eddi h\u01b0ng th\u1ecbnh \u0111\u00e3 v\u0129nh vi\u1ec5n b\u1ecb x\u00f3a t\u00ean. T\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh v\u00f4 ngh\u0129a khi Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 m\u1eb7t tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 th\u1ebf gi\u1edbi. Nh\u1ea1c s\u0129 Vi\u1ec7t Khang \u0111\u1eb7t ra m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi nh\u1ee9c nh\u1ed1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i cho b\u1ed9 m\u00e1y c\u00f4ng an \u0111ang giam c\u1ea7m em, cho l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n m\u00e0 cho to\u00e0n d\u00e2n t\u1ed9c <em>\u201cC\u1ed9i ngu\u1ed3n \u1edf \u0111\u00e2u, khi th\u1ebf gi\u1edbi nay \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n Vi\u1ec7t Nam\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea7n Trung \u0110\u1ea1o<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng &nbsp;th\u1ee9 14 c\u1ee7aTh\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 hi\u1ec7n nay l\u00e0 Recep Tayyip Erdogan. &nbsp;V\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a Th\u1ed5 r\u1ea5t t\u1ebf nh\u1ecb.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5657,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-5656","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tieu-luan-chinh-tri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5656","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5656"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5656\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5659,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5656\/revisions\/5659"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}