{"id":4626,"date":"2020-01-21T20:28:10","date_gmt":"2020-01-22T01:28:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.trantrungdao.com\/?p=4626"},"modified":"2020-01-21T21:07:56","modified_gmt":"2020-01-22T02:07:56","slug":"bai-hoc-iraq-cho-nguoi-viet-quan-tam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/?p=4626","title":{"rendered":"B\u00c0I H\u1eccC IRAQ CHO NG\u01af\u1edcI VI\u1ec6T QUAN T\u00c2M"},"content":{"rendered":"\n<p>Qasem Soleimani kh\u00f4ng \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Ngo\u00e0i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1ea3o v\u1ec7 \u201cth\u00e0nh qu\u1ea3 c\u00e1ch m\u1ea1ng Iran b\u1eb1ng m\u1ecdi gi\u00e1\u201d y c\u00f2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u00ed m\u1eadt c\u1ee7a Iran b\u00ean ngo\u00e0i l\u00e3nh th\u1ed5 Iran. V\u00e0i b\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u1ee5 th\u1ec3 nh\u01b0 ch\u1ec9 huy c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng cung c\u1ea5p v\u00f5 kh\u00ed cho ch\u00ednh ph\u1ee7 Syria, hu\u1ea5n luy\u1ec7n qu\u00e2n phi\u1ebfn lo\u1ea1n Yemen v\u00e0 ph\u1ed1i h\u1ee3p c\u00e1c k\u1ebf ho\u1ea1ch t\u1ea5n c\u00f4ng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng Hoa K\u1ef3 t\u1ea1i Iraq. <\/p>\n\n\n\n<p>Qasem Soleimani c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0\nnh\u00e2n v\u1eadt m\u1edbi l\u1ea1. Quy\u1ebft Ngh\u1ecb 1747 c\u1ee7a H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng B\u1ea3o An Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c tr\u1eebng ph\u1ea1t\nIran t\u1eeb n\u0103m 2007 \u0111\u00e3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Qasem Soleimani. Trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, M\u1ef9 c\u0169ng \u0111\u00e3\nk\u1ebft lu\u1eadn l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng Quds Force do Soleimani ch\u1ec9 huy l\u00e0 kh\u1ee7ng b\u1ed1. <\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f9 sao, c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a Iran Qasem\nSoleimani l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5u ch\u1ea5m sang ch\u01b0\u01a1ng trong quan h\u1ec7 nhi\u1ec1u th\u00f9 \u0111\u1ecbch h\u01a1n h\u00f2a b\u00ecnh\ngi\u1eefa M\u1ef9 v\u00e0 Iran, v\u00e0 c\u0169ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng quan tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn vai tr\u00f2 c\u1ee7a M\u1ef9 t\u1ea1i Iraq trong\nth\u1eddi gian t\u1edbi. <\/p>\n\n\n\n<p>Xung \u0111\u1ed9t Iraq c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i\nc\u1ee7a n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 Iraq l\u00e0 m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00ecnh hu\u1ed1ng (case study) r\u1ea5t quan tr\u1ecdng\ncho ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng lai d\u00e2n ch\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat v\u1edbi cu\u1ed9c Chi\u1ebfn\ntranh Iraq (Iraq War) 2003.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 3, 2003, cu\u1ed9c chi\u1ebfn\nIraq do TT George W. Bush ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng b\u1eb1ng cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n mang t\u00ean Operation\nIraqi Freedom v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch l\u1eadt \u0111\u1ed5 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Saddam Hussein ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u1ea7u. <\/p>\n\n\n\n<p>Saddam Hussein b\u1ecb b\u1eaft ng\u00e0y 13 th\u00e1ng\n12 c\u00f9ng n\u0103m v\u00e0 ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 11, 2006 b\u1ecb x\u1eed treo c\u1ed5. <\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng h\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp v\u1edbi\nhi\u1ebfn ph\u00e1p 2005. <\/p>\n\n\n\n<p>Theo John McGarry, gi\u00e1o s\u01b0 Ch\u00ednh tr\u1ecb\nh\u1ecdc t\u1ea1i Queen&#8217;s University, Candada, hi\u1ebfn ph\u00e1p c\u1ed9ng h\u00f2a Iraq \u201cph\u1ea3n \u1ea3nh h\u00ecnh\nth\u1ee9c t\u1ef1 do qua h\u1ee3p t\u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Iraq\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 John McGarry v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng\nt\u00e1c Brendan O\u2019Leary trong nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Lu\u1eadt Hi\u1ebfn Ph\u00e1p Qu\u1ed1c T\u1ebf (\nInternational Journal of Constitutional Law) th\u00e1ng 7, 2007 \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng\nth\u1ee9c x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 d\u1ef1a tr\u00ean hi\u1ebfn ph\u00e1p Iraq 2005. <\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng hi\u1ebfn ph\u00e1p d\u00f9 ho\u00e0n h\u1ea3o bao\nnhi\u00eau c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t khung s\u01b0\u1eddn, m\u1ed9t m\u00f4 th\u1ee9c, m\u1ed9t v\u0103n b\u1ea3n ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0\nm\u1ed9t n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7. <\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia bao g\u1ed3m\nnhi\u1ec1u l\u00e3nh v\u1ef1c kh\u00f4ng ch\u1ec9 ch\u00ednh tr\u1ecb, kinh t\u1ebf m\u00e0 c\u00f2n v\u0103n h\u00f3a, x\u00e3 h\u1ed9i ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c\nth\u1ef1c thi t\u1eeb ch\u00ednh con ng\u01b0\u1eddi trong giai \u0111o\u1ea1n chuy\u1ec3n ti\u1ebfp \u0111\u1ea7y kh\u00f3 kh\u0103n t\u1eeb chi\u1ebfn\ntranh sang h\u00f2a b\u00ecnh, t\u1eeb \u0111\u1ed9c t\u00e0i sang d\u00e2n ch\u1ee7. <\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 gi\u00e1o s\u01b0 John McGarry c\u1ea3nh b\u00e1o,\nth\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a \u201ch\u1ee3p t\u00e1c\u201d s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn n\u1ed9i chi\u1ebfn v\u00e0 t\u1ea1o c\u01a1 h\u1ed9i cho n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i can\nthi\u1ec7p. Th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ee9ng minh l\u1eddi c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 \u0111\u00fang khi b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng v\u1eabn ti\u1ebfp\nt\u1ee5c di\u1ec5n ra v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng c\u1ee7a Iran t\u1ea1i Iraq. <\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u1ee7ng b\u1ed1 Nh\u00e0\nN\u01b0\u1edbc H\u1ed3i Gi\u00e1o Iraq (The Islamic State of Iraq, ISI) n\u0103m 2006 \u0111\u00e3 bi\u1ebfn xung \u0111\u1ed9t\nn\u1ed9i b\u1ed9 Iraq th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1i chi\u1ebfn tranh \u1ee7y nhi\u1ec7m (proxy war) gi\u1eefa c\u00e1c b\u00ean c\u00f3\nquy\u1ec1n l\u1ee3i trong v\u00f9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00f2n 15 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi hi\u1ebfn ph\u00e1p Iraq\nc\u00f2n trong v\u00f2ng th\u1ea3o lu\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft, trong m\u1ed9t ti\u1ec3u lu\u1eadn \u0111\u0103ng tr\u00ean talawas cho\nr\u1eb1ng y\u1ebfu t\u1ed1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong giai \u0111o\u1ea1n chuy\u1ec3n ti\u1ebfp t\u1ea1i Iraq t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi\nd\u00e2n Iraq, trong \u0111\u00f3 bao g\u1ed3m c\u1ea5p l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, c\u00f3 \u0111\u1ee7 kh\u00f4n ngoan, nh\u00ecn ra kh\u1ecfi nh\u1eefng\nh\u00e0ng r\u00e0o \u0111ang l\u00e0m c\u00e1ch ng\u0103n h\u1ecd hay kh\u00f4ng. <\/p>\n\n\n\n<p>\u0110o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y tr\u00edch t\u1eeb b\u00e0i vi\u1ebft ng\u00e0y\n15 th\u00e1ng 1, 2005:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cVai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c trong\n\u0111\u1eddi s\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia nh\u01b0\u1ee3c ti\u1ec3u th\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng th\u1ebf. Nh\u1eefng ai theo\nd\u00f5i cu\u1ed9c tranh ch\u1ea5p Iraq \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng s\u1ef1 quy\u1ebft t\u00e2m c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00ednh ph\u1ee7 M\u1ef9, Anh,\nNh\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u1eadt \u0111\u1ed5 Saddam Hussein b\u1eb1ng v\u00f5 l\u1ef1c v\u00e0 s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00f3 c\u1ee7a\nPh\u00e1p, Anh, Nga, Trung Qu\u1ed1c, n\u00f3i cho c\u00f9ng, c\u0169ng ch\u1ec9 v\u00ec quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a qu\u1ed1c gia\nh\u1ecd. <\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00ednh ph\u1ee7 M\u1ef9 ch\u1eb3ng c\u0103m th\u00f9 g\u00ec Saddam\nHussein v\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u00e1p, Nga c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t g\u00ec cho s\u1ed1 ph\u1eadn h\u1ea9m hiu c\u1ee7a\n\u00f4ng ta. T\u1ea5m h\u00ecnh c\u1ee5t hai tay trong th\u00e2n h\u00ecnh l\u1edf lo\u00e9t c\u1ee7a em b\u00e9 Ali, n\u1ea1n nh\u00e2n\nc\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn, ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng treo trong ph\u00f2ng ph\u00e1c th\u1ea3o chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n s\u1ef1\nc\u1ee7a Ng\u0169 gi\u00e1c \u0110\u00e0i v\u00e0 c\u0169ng ch\u1eb3ng bao gi\u1edd l\u00e0m \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n c\u1ee7a Putin hay\nChirac khi h\u1ecd ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng m\u1ecf d\u1ea7u \u1edf Iraq s\u1eafp r\u01a1i v\u00e0o tay M\u1ef9.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n c\u1eebu\ntr\u00ean c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng c\u1ecf Iraq c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng thay \u0111\u1ed5i ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i c\u1ee7a M\u1ef9 hay\nAnh, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a Iraq kh\u00f4ng h\u1eb3n n\u1eb1m trong b\u00e0n tay quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh\nc\u1ee7a Anh hay M\u1ef9. T\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a Iraq t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n\nIraq v\u00e0 s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ch\u00ednh ph\u1ee7 d\u00e2n c\u1eed Iraq s\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u\nra. <\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u1ea1o nhi\u1ec1u khi ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec\nanh cho t\u00f4i trong l\u00fac t\u00f4i \u0111ang c\u1ea7n, c\u00f2n t\u1ea1i sao anh cho, anh nh\u00e2n danh ai,\nPh\u1eadt, Ch\u00faa, Allah, x\u0103ng, d\u1ea7u,\u2026 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 quan t\u00e2m c\u1ee7a t\u00f4i, \u00edt ra trong l\u00fac\nn\u00e0y. <\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y n\u00e0o quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a anh v\u00e0 t\u00f4i\nt\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p, ch\u00fang ta l\u00e0 b\u1ea1n, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd chia tay nhau v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ed1i\nngh\u1ecbch. <\/p>\n\n\n\n<p>Trong ch\u00ednh tr\u1ecb b\u1ea1n hay \u0111\u1ecbch ch\u1ec9 l\u00e0\nc\u00e1ch g\u1ecdi, nh\u01b0ng c\u01a1 h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1eadt. M\u1ed9t nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o s\u00e1ng su\u1ed1t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi\nbi\u1ebft n\u1eafm l\u1ea5y c\u01a1 h\u1ed9i do c\u00e1c bi\u1ebfn chuy\u1ec3n qu\u1ed1c t\u1ebf t\u1ea1o ra \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 cho s\u1ef1 t\u1ed3n\nvinh c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u1ecd.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i hy v\u1ecdng c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a\nn\u01b0\u1edbc Iraq M\u1edbi s\u1ebd v\u1eadn d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1eefu hi\u1ec7u ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c v\u00e0o\nc\u00f4ng cu\u1ed9c ph\u1ee5c h\u01b0ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u1ecd, tuy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 Nh\u1eadt B\u1ea3n, T\u00e2y\n\u0110\u1ee9c, Nam H\u00e0n, \u0110\u00e0i Loan, Singapore tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u00ec \u00edt ra c\u0169ng g\u1ea7n v\u1edbi Ai C\u1eadp,\nJordan, Pakistan, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u00ec trong th\u1ebf gi\u1edbi H\u1ed3i gi\u00e1o hi\u1ec7n nay. <\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc chi\u1ebfn\ntranh v\u00e0 ngh\u00e8o kh\u00f3, t\u00f4i ch\u1ec9 mu\u1ed1n nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn c\u01a1 h\u1ed9i hi\u1ec7n \u0111ang c\u00f3 cho ng\u01b0\u1eddi\nd\u00e2n Afghanistan, Iraq sau nhi\u1ec1u n\u0103m ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng d\u01b0\u1edbi c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i h\u00e0 kh\u1eafc.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00fd lu\u1eadn tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u01b0a ra\nt\u1eeb 15 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. H\u00f4m nay n\u1ebfu c\u1ea7n ph\u1ea3i vi\u1ebft l\u1ea1i ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00eam b\u1edbt \u0111i\u1ec3m\nn\u00e0o b\u1edfi v\u00ec kh\u00f4ng ai tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho s\u1ef1 th\u1ecbnh suy c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c ngo\u00e0i ch\u00ednh\nd\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u00f3. <\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u th\u1ea5y, c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn\nnh\u01b0ng n\u1ec1n C\u1ed9ng H\u00f2a Iraq th\u1ea5t b\u1ea1i. <\/p>\n\n\n\n<p>L\u00fd do tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u1eabn l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0nh ph\u1ea7n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Iraq t\u1eeb c\u1ea5p\ntrung \u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u1eafm b\u1eaft c\u01a1 h\u1ed9i qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0ng son v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em l\u1ea1i ph\u1ed1i h\u1ee3p\nv\u1edbi ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean phong ph\u00fa v\u1ed1n c\u00f3 \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t qu\u1ed1c gia m\u1edbi c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh cho\nm\u00ecnh v\u00e0 cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 Iraq mai sau. D\u1ef1 tr\u1eef d\u1ea7u h\u1ecfa c\u1ee7a Iraq l\u1edbn v\u00e0o h\u00e0ng th\u1ee9\nn\u0103m tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0ng b\u00e0i h\u1ecdc l\u00e0m gi\u00e0u c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n, T\u00e2y \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0\ns\u00e1ch g\u1ed1i \u0111\u1ea7u gi\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u1eefng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Iraq sau chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f9 l\u00e0 n\u01a1i ph\u00e1t xu\u1ea5t c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh\nMesopotamia v\u1edbi t\u00e1m ng\u00e0n n\u0103m l\u1ecbch s\u1eed, nh\u01b0ng \u0111\u00fang nh\u01b0 Loren Thompson vi\u1ebft tr\u00ean\nT\u1ea1p Ch\u00ed Forbes, m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u00fd do C\u1ed9ng H\u00f2a Iraq th\u1ea5t b\u1ea1i v\u00ec Iraq kh\u00f4ng c\u00f3\nb\u1ea3n s\u1eafc d\u00e2n t\u1ed9c (national identity) ri\u00eang cho m\u00ecnh m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng t\u1eadp th\u1ec3 \u00f4\nh\u1ee3p do c\u00e1c c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c Ch\u00e2u \u00c2u t\u1ea1o ra nh\u01b0 k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ef1 tan r\u00e3 c\u1ee7a \u0110\u1ebf Qu\u1ed1c Ottoman.\nNg\u01b0\u1eddi theo gi\u00e1o ph\u00e1i Shiite kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 b\u1ecb cai tr\u1ecb b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi theo gi\u00e1o ph\u00e1i\nSunni. Ng\u01b0\u1eddi g\u1ed1c Kurds kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ecb cai tr\u1ecb b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi \u00c1 R\u1eadp. <\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t qu\u1ed1c gia kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u01a1n l\u00ean n\u1ebfu\nkh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1eb7c t\u00ednh chung l\u00e0m n\u00ean qu\u1ed1c gia \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ea1i C\u1ed9ng H\u00f2a Iraq sau\nhi\u1ebfn ph\u00e1p 2005 \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng s\u1ef1 ph\u00e2n h\u00f3a tr\u1ea7m tr\u1ecdng. Nh\u1eefng v\u1ee5 \u0111\u1eb7t bom\ngi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng lo\u1ea1t kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ph\u1ee5 n\u1eef hay tr\u1ebb em c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c cu\u1ed3ng t\u00edn\nISI, m\u00e2u thu\u1eabn gi\u1eefa c\u00e1c ph\u1ea7n t\u1eed c\u01a1 h\u1ed9i, tranh gi\u00e0nh quy\u1ec1n l\u1ef1c trong ch\u00ednh\nquy\u1ec1n, ph\u00e2n h\u00f3a s\u00e2u s\u1eafc gi\u1eefa c\u00e1c s\u1eafc d\u00e2n \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang l\u00e0m ph\u00e2n li\u1ec7t Iraq.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eddi gian t\u1edbi, v\u1edbi s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1ee7a\nIran v\u00e0o n\u1ed9i b\u1ed9 ch\u00ednh tr\u1ecb Iraq qua ng\u00e3 t\u00f4ng ph\u00e1i H\u1ed3i Gi\u00e1o Shia chi\u1ebfm \u0111a s\u1ed1 t\u1ea1i\nIraq s\u1ebd l\u00e0m s\u1ef1 ph\u00e2n h\u00f3a \u0111ang c\u00f3 tr\u1ea7m tr\u1ecdng v\u00e0 \u0111\u1eabm m\u00e1u h\u01a1n. <\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, hai &#8220;ng\u01b0 \u00f4ng&#8221;\nNga v\u00e0 Trung C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng minh c\u1ee7a Iran \u0111ang ng\u1ed3i ch\u1edd tr\u1ee5c l\u1ee3i s\u1ebd c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i b\u00e1n v\u0169\nkh\u00ed, khai th\u00e1c c\u00e1c m\u00e2u thu\u1eabn Trung \u0110\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Li\u00ean S\u00f4 sau\nChi\u1ebfn Tranh S\u00e1u Ng\u00e0y (Six-Day War) gi\u1eefa Do Th\u00e1i v\u00e0 ba n\u01b0\u1edbc Ai C\u1eadp, Jordan v\u00e0\nSyria 1967. <\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e1c v\u1edbi m\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, tu\u1ea7n n\u00e0y c\u1ea3\nNga l\u1eabn Trung C\u1ed9ng \u0111\u1ec1u k\u1ebft \u00e1n Hoa K\u1ef3. Ri\u00eang Trung C\u1ed9ng c\u00f2n t\u1ed1 c\u00e1o Hoa K\u1ef3 theo\n\u0111u\u1ed5i ch\u1ee7 ngh\u0129a can thi\u1ec7p v\u00e0 s\u1ebd d\u1eabn t\u1edbi \u201cnh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 tr\u1ea7m tr\u1ecdng cho h\u00f2a b\u00ecnh\nv\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a khu v\u1ef1c\u201d. Ch\u1ec9 v\u00e0i tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, hai \u201cng\u01b0 \u00f4ng\u201d n\u00e0y \u0111\u00e3 ng\u0103n c\u1ea3n\nkh\u00f4ng cho H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng B\u1ea3o An Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00ean ti\u1ebfng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c t\u1ea5n\nc\u00f4ng t\u00f2a \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Hoa K\u1ef3 t\u1ea1i Iraq.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a Iraq c\u00f3 g\u1ee3i l\u00ean nh\u1eefng\n\u0111i\u1ec1u g\u00ec cho vi\u1ec5n \u1ea3nh Vi\u1ec7t Nam?<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 ch\u1ee9 v\u00e0 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. <\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7t Nam s\u1edbm hay mu\u1ed9n c\u0169ng s\u1ebd c\u00f3 d\u00e2n\nch\u1ee7 v\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ee7a n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 Vi\u1ec7t Nam s\u1ebd \u0111\u1eb7t tr\u00ean vai nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u00f3\n\u00fd th\u1ee9c v\u00e0 quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn ti\u1ec1n \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. <\/p>\n\n\n\n<p>Iraq kh\u00f4ng thi\u1ebfu t\u00e0i nguy\u00ean hay ti\u1ec1n\nb\u1ea1c m\u00e0 thi\u1ebfu con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ec9 ri\u00eang trong h\u01a1n m\u01b0\u1eddi n\u0103m t\u1eeb cu\u1ed1i\nn\u0103m 2003 \u0111\u1ebfn 2014, kh\u00f4ng t\u00ednh chi ph\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1, Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 vi\u1ec7n tr\u1ee3 phi qu\u00e2n s\u1ef1\nt\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00ean t\u1edbi 90 t\u1ec9 M\u1ef9 kim \u0111\u1ec3 t\u00e1i thi\u1ebft Iraq. K\u1ebft qu\u1ea3 thu l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1\nkhi\u00eam nh\u01b0\u1ee3ng so v\u1edbi kho\u1ea3ng vi\u1ec7n tr\u1ee3 kh\u1ed5ng l\u1ed3 n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 ra. Nguy\u00ean nh\u00e2n \u0111\u1ec3\n\u0111\u1ed5 th\u1eeba th\u00ec v\u00f4 s\u1ed1. Ch\u1ec9 ri\u00eang t\u1ec7 n\u1ea1n tham nh\u0169ng, n\u0103m 2018, theo Transparency\nInternational, Iraq thu\u1ed9c v\u00e0o nh\u00f3m cu\u1ed1i b\u1ea3ng, h\u1ea1ng 168 trong 180 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u\ntra. <\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 tan r\u00e3 c\u1ee7a phong tr\u00e0o CS th\u1ebf gi\u1edbi\ncho th\u1ea5y c\u00e1ch m\u1ea1ng d\u00e2n ch\u1ee7 di\u1ec5n ra trong b\u1ed1n d\u1ea1ng: (1) b\u1ea5t b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng nh\u01b0\nBaltics, Hungary, Ba Lan, (2) b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 Romania, (3) c\u00f3 s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1ee7a\nn\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Ethiopia v\u00e0 (4) kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i\nnh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p M\u00f4ng C\u1ed5. <\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1ch m\u1ea1ng d\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam s\u1ebd\n\u0111\u1ebfn b\u1eb1ng m\u1ed9t trong b\u1ed1n h\u00ecnh th\u1ee9c v\u1eeba n\u00eau. <\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng d\u00f9 \u0111\u1ebfn c\u00e1ch n\u00e0o \u0111i n\u1eefa, th\u1ef1c\nt\u1ebf Iraq g\u1ee3i \u00fd cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t trong v\u00e0i tr\u00f2 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t\nquan t\u00e2m nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i h\u1ecdc: (1) \u0111\u1eb7t quy\u1ec1n l\u1ee3i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc tr\u00ean quy\u1ec1n\nl\u1ee3i t\u00f4n gi\u00e1o, (2) l\u1ea5y trong s\u1ea1ch v\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c l\u00e0m ti\u00eau ch\u00ed l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, (3) v\u1eadn d\u1ee5ng\nngo\u1ea1i l\u1ef1c c\u00f3 l\u1ee3i cho k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u1ee5c h\u01b0ng, hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a v\u00e0 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c h\u00f3a \u0111\u1ea5t\nn\u01b0\u1edbc, v\u00e0 (4) \u0111\u1eebng bao gi\u1edd tin nh\u01b0ng kh\u00e9o l\u00e9o bang giao v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c ngay c\u1ea3\nsau khi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 CS t\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c s\u1ee5p \u0111\u1ed5. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qasem Soleimani kh\u00f4ng \u0111\u01a1n thu\u1ea7n l\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. Ngo\u00e0i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1ea3o v\u1ec7 \u201cth\u00e0nh qu\u1ea3 c\u00e1ch m\u1ea1ng<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4631,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-4626","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tieu-luan-chinh-tri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4626"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4626\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4628,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4626\/revisions\/4628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4626"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.trantrungdao.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}