Có
người sinh ra để làm thơ. Có người sinh ra để đọc thơ. Và có người sinh ra
không biết để làm gì! Tôi thuộc loại người sau cùng này. Có ai đó [hoặc
nhiều ai đó] đã nói mỗi người Việt Nam là một thi sĩ. Tôi cũng từng nghĩ
như vậy nên đã có lần tập tành ... làm thơ. Đáng thương thay, sức người có
hạn, cố gắng cho lắm cũng chỉ "nặn" ra được vài câu đại khái như
Thói thường cóc ở trong hang
Áo cơm giục cóc lang thang góc trời
Sóng buồn cuốn mộng xa khơi
Cóc sầu da nhám mơ lời trơn tru...
Toàn những cóc là cóc, cho nên đành bỏ cuộc. Ngay cả khi đọc thơ của người
khác cũng vậy. Thỉnh thoảng bắt gặp ở đâu đó một câu thơ, một bài thơ,
thấy hay mà không biết "nó" hay ra làm sao, hay như thế nào! Có ai bảo
giải thích cái hay thì ấp a ấp úng, ngắc nga ngắc ngứ, rồi gân cổ lên mà
quát ràng thì là ... "Hay quá chứ còn hay ra làm sao nữa!" Cho nên, tôi
thuộc loại người chả được cái tích sự gì cả.
Cũng may mà có Trần Trung Đạo. Anh thuộc loại người thứ nhứt, sinh ra để
làm thơ. Anh sinh ra để làm thơ cho cả những người vô tích sự như tôi đọc.
Tôi làm quen với thơ Trần Trung Đạo cũng mới gần đây. Tình cờ đọc bài thơ
của anh trong một số Văn Học, những vần thơ vừa đọc qua đã "thấm" vào hồn
tôi một cách dễ dàng.
Nhắc chiếc phone lên bỗng lặng người
Tiếng ai như tiếng lá thu rơi
Mười năm Mẹ nhỉ, mười năm lẻ
Chỉ biết âm thầm thương nhớ thôi
Vào lúc tôi đọc những giòng này, cái mốc mười năm ly xứ cũng đã cận kề.
"Mới đó mà đã mười năm," tôi vẫn nghe mình mơ hồ than thở. Và Mẹ, những
người Mẹ già bên kia bờ đại dương, họ đã nghĩ gì, làm gì trong mười năm xa
cách?
Buổi ấy con đi chẳng hẹn thề
Ngựa rừng xưa lạc dấu sơn khê
Mười năm tóc Mẹ màu tang trắng
Trắng cả lòng con lúc nghĩ về
Trắng cả lòng con lúc nghĩ về! Mười năm trước, ; âm thầm lặng lẽ hoặc sướt
mướt nghẹn ngào đưa tiển con đi, ở cuối bãi miền Nam, ở đầu ghềnh miền
Trung, và ngay cả ở góc trời miền Bắc. Mẹ dừng lại ở bên này cầu
sinh tử, gởi gấm con yêu cho trùng dương bão bùng.
Và sau đó là những ngày, những tháng, những năm dài dằng dặc phủ màu tang
trắng. Trên tóc Mẹ, trong lòng Mẹ, và lắm khi, trên vành khăn sô quấn vội
cho bầy ngựa non đã bất hạnh chìm đáy biển sâu!
Mẹ vẫn ngồi đan một nỗi buồn
Bên đời gió tạt với mưa tuôn
Con đi góp lá ngàn phương lại
Đốt lửa cho đời tan khói sương.
Nào chỉ gió tạt với mưa tuôn. Còn biết bao nhục nhằn mà Mẹ phải chịu đựng!
Những hạch sách răn đẹ Những nhắn nhe hăm dọa. Nhưng có cần gì, con Mẹ đã
đến được chân trời mơ ước. Ở đó sẽ những bước truân chuyên, sẽ những ngày
gian khổ. Nhưng con sẽ đứng vững, bởi vì con có Mẹ trong lòng. Mẹ, ngọn
gió mát mùa Xuân xua đám mây mù cho đường đời con quang đãng.
Tiếng Mẹ nghe như tiếng nghẹn ngào
Tiếng Người hay chỉ tiếng chiêm bao
Mẹ xa xôi quá làm sao với
Biết đến bao giờ trông thấy nhau
Mẹ xa xôi quá làm sao với! Nào chỉ có riêng Mẹ đã quá xa xôi. Cả quê hương
dấu yêu giờ cũng mịt mù. Hận thù, chia rẽ, tù ngục, đọa đày, và máu, và
nước mắt! Tất cả những bất hạnh chừng như hùa nhau đến, đẩy Mẹ và quê
hương vào chốn vô cùng của đêm đen. Và con, cách
một đại dương bát ngát, bất lực, nghẹn ngào. Lẽ nào Mẹ và con đã muôn
trùng vĩnh biệt?
Đừng khóc Mẹ ơi hãy ráng chờ
Ngậm ngùi con sẽ giấu trong thơ
Đau thương con viết vào trong lá
Hơi ấm con tìm trong giấc mơ
Nhắc chiếc phone lên bỗng lặng người
Giọng buồn hơn cả tiếng mưa rơi
Ví mà tôi đổi thời gian được
Đổi cả thiên thu tiếng Mẹ cười
Ví mà tôi đổi được thời gian cho một điều gì mình mơ ước, có lẽ tôi sẽ
phân vân lắm. Có lẽ tôi sẽ bắt đầu với một chiếc xe hơi mới toanh để thay
thế chiếc xe cà khổ của mình. Hoặc một người tình xinh đẹp. Nhưng tại sao
không là một triệu đô la nhỉ? Như vậy tôi có thể được luôn cả xe và người
tình. Nhưng mà phải có một điều gì đó quý giá hơn một triệu đô la chứ?
Mười triệu? Cuối cùng thì có lẽ tôi cũng làm theo Trần Trung Đạo thôi. Đổi
cả thiên thu tiếng Mẹcười. Có lẽ vậy...Chắc là như vậy... Chắc chắn như
vậy! Và vẫn không biết làm sao trả lời nếu có ai đó hỏi tôi bài thơ hay ở
chỗ nào!
Phùng Nguyễn
12.01.96
-------------
* Đổi Cả Thiên Thu Tiếng Mẹ Cười - Thơ Trần Trung Đạo
