Vào tháng 7 năm 1974, chúng tôi biết rằng Mao sẽ không còn sống bao lâu nữa.
Ông ta không còn đủ nhãn lực để nhận ra ngón tay trước mắt và ông thể phân
biệt giữa ánh sáng và bóng tối. Giọng nói của Mao lạc hẳn đi và chúng tôi
không còn thể nào hiểu ông ta đang nói gì.
Thái độ chống đối y học của ông ta thì vẫn tiếp tục.
Nhưng biết bịnh tình của chính mình ngày càng trầm trọng, Mao đành phải để
các bác sĩ chuyên khoa khám xét. Kết luận chung của hội đồng y khoa là Mao
không thể sống hơn hai năm nữa. Khi tôi trình lên Uông Ðông Hưng và giải
thích về căn bịnh hiểm nghèo mà Mao đang gặp phải thì họ Uông chẳng hiểu gì
ráo về y khoa. Sang ngày hôm sau, chúng tôi tìm gặp Thống Chế Diệp Kiếm Anh.
Sử dụng một hình người mẫu, chúng tôi trình bày cho Thống Chế biết căn bịnh
của Mao Chủ Tịch. Diệp Kiếm Anh là một con người có hiểu biết nhất trong
hàng ngũ lãnh đạo tối cao mà chúng tôi báo cáo. Thống chế họ Diệp lắng nghe
một cách trân trọng, đặt ra những câu hỏi và quan sát mô hình người nhân
tạo. Ông ta đề nghị thiết lập ngay một trạm y khoa để chữa trị những ai cùng
có căn bịnh như Mao, và dùng những kinh nghiệm chữa trị cho những người đó
mà chữa trị cho Mao.
Sau đó chúng tôi báo cáo lên Chu Ân Lai. Sức khỏe của
họ Chu ngày đang sa sút trầm trọng, nên dĩ nhiên, y thông cảm với chúng tôi
ngay. Bản thân Chu Ân Lai cũng cần phải giải phẫu nhưng Mao lại không chấp
thuận. Theo kết quả thử nghiệm mới nhất thì trong nước tiểu của Chu Ân Lai
đã có máu. Vợ của Chu quá nóng lòng nên phải can thiệp. Bà ta khôn khéo nhờ
cô y tá trẻ đẹp họ Lý, người đang làm việc trong phòng thí nghiệm và cũng là
người Mao đang say mê. May mắn thay cho viên thủ tướng, đã phải nhờ một cô y
tá cứu mạng. Mao cuối cùng đã chấp nhận. Ngày 1 tháng 6 năm 1974, Chu Ân Lai
nhập viện tại bịnh viện 305. Căn bịnh của họ Chu đã đến hồi trầm trọng.
Bộ chính trị họp khẩn để bàn về sức khỏe của Mao. Tôi
biết rằng trong phiên họp nầy, Mao Trạch Ðông đã chống lại Giang Thanh. Về
mặt chính trị, ông ta và bà ta đã hoàn toàn tách biệt. Mao cũng không quên
cảnh cáo bọn Diêu Văn Nguyên, Trương Xuân Kiều, Vương Hồng Văn đang lập ra
một nhóm gọi là thành phần Thượng Hải. Những lời cảnh cáo nầy là dấu hiệu
báo trước cho cái gọi là Bọn Bốn Người sau nầy.
Tháng 9 năm 1974 chúng tôi tháp tùng Mao đi Hồ Nam. Mao
lại thích bơi bất chấp lời can ngăn của bác sĩ. Cũng may là buổi bơi lội của
Mao do chính y hủy bỏ vì mỗi lần Mao đưa mặt xuống nước là bị nghẹt thở
ngay. Từ đó Mao Chủ Tịch không bao giờ bơi lội nữa.
Tình hình chính trị tại Bắc Kinh vẫn căng thẳng. Hội
nghị Ban Chấp Hành Trung Ương và Hội Nghị Ðại Biểu Nhân Dân (Quốc Hội) dự
định nhóm họp vào tháng Giêng năm 1975. Hai hội nghị nầy một phần để chính
thức hóa chức vụ của Ðặng Tiểu Bình như Phó Thủ Tướng, Phó Chủ Tịch Quân Ủy
Trung Ương, Tổng Tham Mưu Trưởng Quân Ðội kiêm Ủy Viên Thường Trực Bộ Chính
Trị. Nhóm Giang Thanh đang nỗ lực chống lại sự đề cữ nầy và họ cũng cố vận
động cho Vương Hồng Văn được bầu vào vào chức vụ Phó Chủ Tịch Hội Ðồng Ðại
Biểu Nhân Dân. Họ Vương đến Hồ Nam để yết kiến Mao nhưng bị Mao đuổi về. Mọi
chức vụ của Ðặng Tiểu Bình, sau đó, đã được phê chuẩn trong hội nghị Ban
Chấp Hành Trung Ương và Quốc Hội.
Ngày 30 tháng 1 năm 1975, tôi đi thăm Chu Ân Lai. Căn
bịnh của Thủ Tướng đã bắt đầu chuyển sang một giai đoạn khác, trầm trọng
hơn. Bác sĩ khám phá ngay cả trong phân của họ Chu cũng có máu. Tuy nhiên
Thủ Tướng họ Chu cũng cố về tham dự phiên họp quan trọng của Bộ Chính Trị để
thảo luận về tình trạng sức khỏe của Mao Chủ Tịch.
Buổi họp được tổ chức vào ngày 15 tháng 2 năm 1975.
Uông Ðông Hưng khuyên chúng tôi nên trình bày một cách chi tiết về tình
trạng bệnh lý của Mao và cũng không quên nhắc chúng tôi phải nói cho lớn vì
Ðặng Tiểu Bình có bịnh nặng tai. Khi chúng tôi bước vào phòng họp thì các
cấp lãnh đạo tối cao đã có mặt. Ðặng Tiểu Bình, Chu Ân Lai, Diệp Kiếm Anh
ngồi giữa, chung quanh là các ủy viên Bộ Chính Trị. Chúng tôi không dám nhắc
đến chuyện Mao còn sống bao lâu nhưng trình bày về xác suất rất nhỏ của
những người sông sót một khi đã mắc lấy bịnh. Khi chúng tôi nhắc đến căn
bịnh hiểm nghèo và rất hiếm của Mao thì Giang Thanh chất vấn "Làm thế nào mà
Mao Chủ Tịch mắc bệnh và bằng chứng đâu ?" Thú thật nhiều câu hỏi của Giang
Thanh không thể nào trả lời được. May thay có Chu Ân Lai thường can gián và
bày tỏ sự cám ơn của ông đối với y sĩ đoàn đã tận tình lo lắng cho sức khỏe
của Mao. Ðặng Tiểu Bình cũng can thiệp và đề nghị y sĩ đoàn làm tất cả những
gì chúng tôi có thể làm được để chữa trị cho Mao. Nhờ vậy mà không khí phiên
họp dịu bớt đi.
Khoãn g 2 tháng sau phiên họp của Bộ Chính Trị, Giang
Thanh và đồng bọn đã tung ra một chiến dịch chống Ðặng Tiểu Bình và các lãnh
tụ kỳ cựu của đảng. Giang Thanh lợi dụng cơ hội Chu Ân Lai đang dở sống dở
chết, Ðặng Tiểu Bình vừa mới cất nhắc lên, và chính bản thân Mao cũng đang
bịnh nặng, để tập trung chống lại các lãnh đạo cao cấp nhưng già nua của
đảng. Phe Giang Thanh tố cáo các lãnh tụ già là theo "chủ nghĩa kinh
nghiệm", ngụ ý là các lãnh tụ đó chỉ biết làm việc theo kinh nghiệm mà dốt
về lý thuyết cũng như thiếu trình độ hiểu biết. Khi Mao biết những lời tố
cáo nầy, y rất giận và tuyên bố "Chủ nghĩa giáo điều hay chủ nghĩa kinh
nghiệm cũng đều sai như nhau vì cả hai đã đi ngược lại với đường lối sáng
tạo của chủ nghĩa Mác-Lênin." Tháng 5 năm đó, Mao lần nữa phê bình Giang
Thanh và đồng bọn "Các đồng chí nên tin vào Chủ Nghĩa Mác-Lênin và đừng tin
vào chủ nghĩa xét lại, nên đoàn kết và chống lại chia rẻ...Không nên thành
lập băng đảng chính trị Bọn Bốn Người. Theo tôi thì những kẻ phê bình chủ
nghĩa kinh nghiệm lại là những kẻ tin vào chủ nghĩa kinh nghiệm hơn ai hết".
Với sự ủng hộ của Mao, Ðặng Tiểu Bình thật sự trở thành
người chủ tọa trong các phiên họp của Bộ Chính Trị. Theo tôi biết, Ðặng Tiểu
Bình không có ý thanh trừng Giang Thanh và đồng bọn trong lúc đó, trái lại
Giang Thanh và phe nhóm luôn tìm cách để loại bỏ Ðặng Tiểu Bình. Ðặng và Chu
Ân Lai rất thông minh, họ biết rằng dù sao Giang Thanh cũng là vợ của Mao.
Và mặc dù Mao phê bình Giang Thanh nặng nề chỉ vì không muốn bà ta nắm quá
nhiều quyền lực chứ không phải là muốn hạ bệ bà ta hoàn toàn.
Khang Sinh, cố vấn của Giang Thanh trong thời kỳ cách
mạng văn hóa và hiện đang nằm chờ chết với căn bịnh ung thư, thì lại nghĩ
khác. Họ Khang nghĩ một cách sai lầm là Ðặng Tiểu Bình đang tìm cách loại bỏ
Giang Thanh. Chiến dịch tấn công Ðặng Tiểu Bình tiếp tục. Mao Viễn Tân, với
tư cách là phát ngôn viên của nhóm thường phê bình Ðặng Tiểu Bình, nào là họ
Ðặng cố gắng vô hiệu hóa các thành quả của Cách Mạng Văn Hóa, nào là rất ít
khi phê bình chủ nghĩa xét lại của Lưu Thiếu Kỳ. Theo lời của Uông Ðông Hưng
thì cháu của Mao rất có ảnh hưởng với Mao và dần dần những lời tấn công của
y nhắm vào Ðặng đã có thêm hiệu quả. Hiệu quả đầu tiên là Mao đã thăng Mao
Viễn Tân thành người liên lạc giữa Mao và Bộ Chính Trị. Ðặng Tiểu Bình trong
lúc đó lại tiếp tục nghe những lời vu khống từ phía Giang Thanh và đồng bọn.
Mao nghĩ rằng lề lối làm việc của Ðặng Tiểu Bình là một vấn đề nhưng vẫn tin
rằng họ Ðặng có thể cải cách được, và vì vậy không nghĩ đến chuyện hạ bệ
Ðặng Tiểu Bình ngay lúc đó.
Giữa tháng 10 năm 1975 thì phong trào chống Ðặng do
nhóm Giang Thanh chủ xướng đã lên cao độ. Giang Thanh có vẻ không những muốn
chiếm lấy vị trí của Ðặng mà còn muốn đem Ðặng Tiểu Bình ra xử tử. Trong lúc
đó thì bịnh tình của Mao đã đến hồi trầm trọng. Mao không đi tiểu được
nhiều, mỗi ngày chỉ vài trăm phân khối nước.
Chu Ân Lai chết vào ngày 8 tháng Giêng năm 1976. Trong
hàng ngũ lãnh đạo cũng không có phản ứng gì lớn vì, trước đó, ai cũng biết
Thủ Tướng họ Chu đang chết. Các thành phần chống Ðặng có thêm cơ hội để tăng
cường. Ðặng vẫn còn trong chức vụ nhưng thực tế không có quyền hạn gì. Chính
bản thân Mao cũng đang chờ chết. Bản thân tôi có cảm tình với Ðặng Tiểu Bình
vì tôi nghĩ chỉ có họ Ðặng là đủ khả năng lèo lái đất nước sau khi Mao chết.
Mao trong lúc nầy lại nghe lời Mao Viễn Tân mà bất tín nhiệm Ðặng Tiểu Bình.
Mao Viễn Tân cho lưu hành nội dung buổi trao đổi giữa y và Mao, trong đó Mao
phê bình Ðặng Tiểu Bình nặng nề.
