Trung quốc có hai kẻ thù chính: Liên Xô và Mỹ. Tháng Ba năm 1969, nhiều cuộc
đụng độ giữa quân đội Trung Quốc và Liên Xô dọc biên giới tranh chấp giữa
hai nước trong khu vực sông Hắc Long Giang. Vài tháng sau đó, cả nước bị
động viên vào cuộc chiến, nhiều triệu dân chúng phải tản cư về nông thôn.
Các thành phần bị cho là chống đảng bị đày đi cải tạo lao động tay chân tay
tại một trại cải tạo được che đậy dưới hình thức của một trường đào tạo cán
bộ gọi là Mùng Bảy Tháng Năm. Thật ra trường nầy được lập ra không phải để
đào tạo nhưng là một nơi để đày đọa các thành phần bị nghi ngờ là chống đối.
Trong thời điểm cao độ của cuộc tranh chấp quân sự giữa
Trung Quốc và Liên Xô, Mao hỏi tôi "Hãy nghĩ đến điều nầy. Chúng ta có nhiều
kẻ thù, phía bắc và phía tây là Liên Xô, phía Nam là Ấn Ðộ, phía đông là
Nhật Bản. Nếu tất cả cùng tấn công chúng ta một lúc, theo Bác Sĩ thì chúng
ta nên đối phó bằng cách nào ?." Tôi nghĩ suốt ngày không ra. Sang hôm sau,
Mao lại hỏi câu khác "Hãy nghĩ thêm điều nầy nữa. Phía sau Nhật Bản là Mỹ.
Ông bà ta thường thỏa hiệp với kẻ thù ở xa và tấn công kẻ thù ở gần. Có đúng
vậy không ?." Nghe Mao nói, tôi ngạc nhiên hỏi lại Mao "làm thế nào có thể
đàm phán với Mỹ ?" Mao trả lời "Mỹ và Liên Xô không giống nhau. Tổng thống
Mỹ hiện nay là Nixon, một tổng thống hữu khuynh và chống Cộng kịch liệt. Mỹ
không quan tâm gì về chuyện đất đai của Trung Quốc. Tôi thích nói chuyện với
một tổng thống hữu khuynh như ông ta. Những người hữu khuynh thường nói ngay
những gì họ nghĩ, không giống như những người thiên tả, nói một đường nghĩ
một ngỏ." Cả tôi lẫn Uông Ðông Hưng đều không tin là Mao nói thật nhưng
chính Mao thì lại rất trân trọng và nghiêm túc.
Trong lúc đó tại Hoa Kỳ, Tổng Thống Richard Nixon cũng
đang theo đuổi một chính sách đối ngoại mới. Qua trung gian của Tổng Thống
nước Paksitan và Chủ tịch Rumani Nicholai Ceausecau, Tổng Thống Nixon đã
thăm dò ý định Trung Quốc. Tổng thống Nixon cũng bày tỏ ý định chống đối
chính sách của Liên Xô về việc thiết lập một nền an ninh tập thể tại Á Châu.
Mao tương tự cũng chống đối chính sách của Liên Xô. Mao đe dọa Liên Xô "bom
nguyên tử và hỏa tiển của Trung Quốc dù không bắn tới Mỹ nhưng bắn vào lãnh
thổ Liên Xô thì tới ngay."
Tháng 12 năm 1969, Thủ Tướng Chu Ân Lai trình Mao một
bức điện tín chuyển từ toà đại sứ Trung Quốc tại Ba Lan, nơi Mỹ và Trung
Quốc đang trong thời gian đàm phán từ lâu nhưng không có kết quả gì. Lần nầy
thì phía Hoa Kỳ đề nghị một phiên họp mới. Mao rất quan tâm về nội dung bức
điện, y nói với tôi "Hai bên đã ngồi lại suốt mười một năm nhưng chưa thực
sự trao đổi chuyện gì. Bây giờ mới thật sự gọi là đàm phán. Nixon phải thành
thật khi ông ta chuyển lời muốn đàm phán với chúng ta."
Trong thời gian Mao tìm cách hoãn với Mỹ thì lại gia
tăng mối bất hòa với Lâm Bưu. Lần đầu tôi nhận thấy điều nầy trong chuyến
kinh lý miền nam vào Tháng Năm 1969, ngay sau khi Ðại Hội Ðảng Lần Thứ 9. Và
tới tháng 8 năm 1971 thì sự bất đồng đã lên tới mức cao độ. Sĩ Quang Di báo
cáo với Mao rằng một tổ chức gián điệp bí mật đặt dưới quyền của Lâm Lập
Quả, con trai Lâm Bưu, đã được thiết lập trong Bộ Tham Mưu Không Quân. Tổ
chức gián điện nầy bao gồm nhiều đơn vị, với mật danh là "Hạm đội liên hợp",
"Nhóm nhỏ Thượng Hải" và "Tiểu đoàn hướng dẫn". Những nhóm hoạt động lén lút
nầy nhằm mục đích cướp đoạt quyền hành từ tay Mao.
Ngày 14 tháng 8 năm 1971, Mao quyết định đi một vòng
kinh lý để đánh giá sự ủng hộ của quân đội đối với bản thân ông ta. Chúng
tôi đáp xe lửa xuôi nam. Trạm dừng chân đầu tiên là Vũ Hán và sau đó lần
lượt là Trân Sa, Nam Kinh, Hàn Châu và Thượng Hải. Ðến đâu Mao cũng tiếp xúc
bí mật với các lãnh đạo đảng và quân đội tại mỗi địa phương. Nội dung lời
chỉ thị của Mao tương tự là: tại đại hội đảng ở Lư Sơn, có kẻ đã vội vả âm
mưu tiếm đoạt quyền lãnh đạo đảng, phân hóa đảng. Vấn đề đó cho đến nay vẫn
chưa giải quyết xong.
Mao không đích danh tấn công Lâm Bưu nhưng mục tiêu của
những lời tố cáo của y thì không thể nào lầm lẫn cho một người nào khác hơn
là Lâm Bưu. Mao cũng nghi ngờ quyền hạn của Diệp Quần, vợ Lâm Bưu. Mao than
phiền "Tôi chưa hề chấp thuận cho phép việc người vợ quản lý các công việc
của chồng. Nhưng Diệp Quần đang quản lý các công việc của Lâm Bưu, các tướng
Hoàng Vĩnh Thắng, Ngô Pháp Hiến, Lý Thuyết Phong, Lý Tác Bằng đều phải qua
ngã Diệp Quần để được tiếp xúc với Lâm Bưu." Sau hơn một tháng kinh lý miền
nam, chúng tôi trở về Bắc Kinh vào ngày 12 tháng 9 năm 1971. Trước khi trở
về tư dinh ở Trung Nam Hải, Mao tiếp xúc với Bộ Tư Lịnh Quân Khu Bắc Kinh,
và cũng như các nơi đã đi qua, Mao cho họ biết các quan tâm của ông ta về
Thống Chế Lâm Bưu đang âm mưu phản loạn.
Trong khi chúng tôi chưa kịp lo thu dọn đồ đạc sau
chuyến kinh lý mới về thì Uông Ðông Hưng nhận được cú điện thoại từ Bắc Ðái
Hà. Lúc đó khoãn g vài phút sau mười giờ. Ngươì gọi là Trương Hùng, phó tư
lịnh Binh Ðoàn Bảo Vệ Trung Ương. Họ Trương thông báo khẩn cấp rằng con gái
của Lâm Bưu là Lâm Ðậu Ðậu, cho y biết rằng Diệp Quần và Lâm Lập Quả đã bắt
cóc Lâm Bưu và bắc buột ông ta phải bỏ trốn.
Uông Ðông Hưng gọi điện thoại cho Chu Ân Lai. Tôi có
mặt tại chỗ khi Chu Ân Lai đến lúc 11 giờ. Lúc đó Chu Ân Lai mới thông báo
cho Mao biết sự tình. Mặt Mao sa sầm khi nghe họ Chu báo cáo là Lâm Bưu đã
trốn thoát. Chu đề nghị Mao di chuyển qua Nhân Dân Ðại Sảnh để an toàn hơn.
Theo Chu Ân Lai thì đồng bọn của Lâm Bưu còn nhiều, nếu họ muốn đảo chánh
thì chắc chắn họ sắp sửa tấn công. Uông Ðông Hưng sắp xếp xe cộ để đưa Mao
qua Nhân Dân Ðại Sảnh và ra lịnh môt tiểu đoàn bảo vệ canh phòng nghiêm nhặt
chung quanh. Toàn bộ Binh Ðoàn 8341 được đặt trong tình trạng cảnh giác. Mọi
thông tin liên lạc với bên ngoài đều bị cắt đứt. Tại Nhân Dân Ðại Sảnh, Mao
ngụ trong phòng 118 với vài nữ phục vụ. Bộ chỉ huy của Uông Ðông Hưng được
thiết lập ngay trong một phòng bên cạnh.
Khoãn g 12 giờ 50 phút sáng 13 tháng 9 năm 1971. Tướng
Trương Hùng khẩn báo từ Bắc Ðái Hà rằng họ đã theo đuổi đoàn xe của Lâm Bưu
đến phi trường, đã khai hỏa vào đòan xe nhưng không có kết quả vì xe của Lâm
Bưu thuộc loại xe ngăn đạn. Ðoàn xe Lâm Bưu chạy quá nhanh đến nỗi khi xe
của Trương Hùng ra đến phi trường thì máy bay của Lâm Bưu đang trên đường
rời phi đạo.
Chu Ân Lai đề nghị dùng hỏa tiển để tấn công máy bay
nhưng Mao từ chối. Y nói "mưa rơi từ trời cao, góa phụ sẽ tái giá. Chúng ta
sẽ làm gì ? Lâm Bưu đã muốn đi thì để y đi."
Chúng tôi chỉ biết chờ.
Nhưng rồi cũng chẳng cần bắn. Chúng tôi biết sau đó
rằng máy bay đã cất cánh quá vội vả và không mang theo nhiên liệu thích hợp.
Khi cất cánh chiếc máy bay đã chạm phải thùng nhiên liệu làm cho một bánh
phía bên phải bị hư hỏng. Máy bay cũng không có phi công phụ hay hoa tiêu
tháp tùng theo.
Hệ thống Radar Trung Quốc theo dõi máy bay khi nó đang
tiến dần lên hướng tây bắc tức là hướng về phía Liên Xô. Theo nguồn tin đầu
tiên mà chúng tôi nhận được thì Lâm Bưu dự định bay về Quảng Châu để lập
chính phủ riêng, nhưng điều nầy đến sáng ngày 13 thì chứng tỏ là không đúng.
Vào khoãn g 2 giờ sáng thì chúng tôi được báo cáo là
Lâm Bưu đang tiến vào không phận Cộng Hòa Ngoại Mông. Máy bay lúc đó không
còn xuất hiện trên màn ảnh radar của Trung Quốc nữa. Chu Ân Lai quay sang
nói với Mao "thế là chúng ta lại có thêm một kẻ phản bội", Mao đáp "giống
như Dương Quang Tạo và Vương Minh."
Tuy nhiên đến buổi chiều thì một tin quan trọng Chu Ân
Lai nhận được từ Ðại Sứ Trung Quốc tại Cộng Hòa Ngoại Mông cho biết rằng một
chiếc máy bay với chín người gồm tám nam và một nữ đã bị đã bị hỏng rớt
trong khu vực Undur Khan thuộc lãnh thổ Ngoại Mông, tất cả hành khách trên
tàu đều thiệt mạng. Ba ngày sau viên đại sứ thông báo cho Chu Ân Lai biết,
sau khi so sánh với bản chụp phim của răng, thì một trong 8 nam hành khách
kia là Lâm Bưu.
Những cuộc điều tra sau đó cho biết Lâm Bưu và đồng bọn
đã thực hiện một đề án có tên là Ðề Án 5-7-1, nhằm âm mưu bắt và ngay cả ám
sát Mao để chiếm lấy quyền lực. Mao không hề biết điều nầy mặc dù đã nghi
ngờ Lâm Bưu từ lâu. Việc Mao đi kinh lý các khu vực chính trị và quân sự là
một phần trong chiến lược quân sự của y và để xác định sự ủng hộ từ các địa
phương. Tuy nhiên việc Mao tiếp xúc với các tư lịnh quân sự địa phương cho
Lâm Bưu biết rằng y không còn nhiều thời gian để thực hiện ý âm mưu. Nội
dung các buổi họp của Mao với các tư lịnh quân sự theo nguyên tắc thì bí mật
nhưng tư lịnh Quân Khu Vũ Hán lại học lại nội dung cho Chính Ủy Hải Quân là
tướng Lý Tác Bàng biết. Viên tướng họ Lý lại cảnh giác tướng Hoàng Vĩnh
Thắng, Tổng Tham Mưu Trưởng Quân Ðội và là một tay chân thân cận của Lâm
Bưu. Hoàng Vĩnh Thắng, đến phiên mình, đã báo cáo lên Lâm Bưu trong lúc họ
Lâm đang nghĩ hè ở Bắc Ðái Hà. Họ tức khắc phát họa âm mưu ám sát Mao.
Lâm Bưu và đồng bọn có hàng loạt kế hoạch. Không Ðoàn 5
có khả năng thả bom đoàn xe lửa của Mao. Binh Ðoàn Không Quân 4 cũng có thể
bắn hạ Mao. Cuối cùng là kế hoạch đặt bom trên đường xe lửa nơi chiếc xe lửa
đặt biệt của Mao đi qua được chấp nhận.
Tôi thật sự không biết là những báo cáo về âm mưu của
Lâm Bưu có chính xác hay không. Tôi cũng biết là việc ám sát Mao không phải
là dễ dàng. Uông Ðông Hưng và các cán bộ bảo vệ dưới quyền y đều hoạt động
vô cùng bí mật. Mọi sự duy chuyển của Mao đều rất kín đáo và thay đổi vô
cùng nhanh chóng đến nỗi ngay cả những nhân viên thân cận nhất cũng không
được biết trước. Khi Mao trở lại Bắc Kinh an toàn, Lâm Bưu biết rằng y đã
thua trận và con đường duy nhất là bỏ trốn. Lý Ðậu Ðậu báo cáo rằng Lâm Bưu
bị bắt cóc là sai. Lý Ðậu Ðậu có hiếu với cha đến nỗi không thấy cha cô ta
sai chỗ nào cả. Cuối năm 1971, khi biến cố Lâm Bưu được thông báo cho quần
chúng biết, ai ai cũng đều ngạc nhiên. Sau biến cố đó, sức khỏe của Mao ngày
càng sa sút. Ngày 20 tháng 11 năm 1971, khi Mao tiếp Thủ Tướng Cộng Sản Việt
Nam Phạm Văn Ðồng tại Nhân Dân Ðại Sảnh, màn ảnh truyền hình cho thấy Mao
với những bước chân run rẩy. Mao lúc nầy đang nghĩ đến một chiến lược mới,
không phải tấn công đối thủ nhưng là lúc để hòa hoãn . Thể hiện đầu tiên qua
việc Mao đích thân tham dự tang lễ của Thống Chế Trần Di, nguyên bộ trưởng
ngoại giao, đã bị cách chức vì chống lại Mao. Tình trạng sức khỏe của Mao
tiếp tục suy giảm, và cả đội y sĩ chúng tôi cố gắng phục hồi sức khoẻ cho y
trước ngày Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon viếng thăm Trung Quốc vào 21
tháng 2 năm 1972.
