Mao Trạch Ðông, Cuộc Ðời Chính Trị và Tình Dục

 

Nguyên Tác Hoa Ngữ: Mao Trạch Ðông, Tư Nhân Bác Sĩ Hồi Ký Lục
Bản tiếng Anh: The private life of Chairman Mao
Tác Giả: Bác Sĩ Lý Chí Thỏa
Trần Trung Ðạo trích lược dịch theo bản tiếng Anh có đối chiếu với nguyên tác Hoa ngữ.
Các tiểu đề là của người dịch.
 
 

TRANH CHẤP MAO TRẠCH ÐÔNG và LƯU THIẾU KỲ

 

Năm 1962, có thể nói là một bước ngoặc đối với Mao. Vào tháng giêng, Mao triệu tập một phiên họp đảng mở rộng. Uy tín của Mao đang xuống tới độ thấp nhất trong nội bộ đảng. Phiên họp nầy được nhắc nhở như là Hội Nghị Bảy Ngàn vì có tới bảy ngàn cán bộ tham dự phiên họp. Ðây là thành phần không phải để đề ra sách lược mà là thi hành sách lược.

Lưu Thiếu Kỳ điều khiển hội nghị. Khi họ Lưu tham khảo Mao về nội dung tham luận mà y sẽ đọc trước hội nghị thì Mao không muốn đọc. Mao muốn hội nghị diễn ra trong tinh thần dân chủ. Mỗi đại biểu có quyền trình bày ý kiến riêng và cuối cùng phối hợp với tham luận của Lưu Thiếu Kỳ thành một văn bản chính thức để thi hành.

Nhưng Mao lại không biết nội dung tham luận của Lưu Thiếu Kỳ như thế nào. Theo họ Lưu thì điều kiện thiên nhiên không phải là yếu tố chính dẫn đến tình trạng đói khát hiện nay. Trước toà nhà Nhân Dân Ðại Sảnh ở Bắc Kinh, Lưu Thiếu Kỳ tuyên bố "Ðiều kiện thiên nhiên chỉ ảnh hưởng tai hại cho một số khu vực mà thôi nhưng tai họa từ con người đã tàn phá cả nước, chúng ta phải nhớ đến bài học nầy." Nghe câu nói nầy tôi biết là Mao Trạch Ðông đang hậm hực. Mao phàn nàn "ông ta không sử dụng quan điểm giai cấp. Thay vì vấn đề là con đường xã hội chủ nghĩa hay tư bản chủ nghĩa, y lại nói đến tai họa tự nhiên chống lại tai họa con người. Cái lối nói nầy mới chính là tai họa."

Mặc dù hội nghị đang diễn ra trong đại sảnh, Mao lại ít khi tham dự, chỉ đọc biên bản hội nghị sau mỗi phiên họp mà thôi. Mao dành nhiều thời gian nghỉ ngơi với các cô gái trẻ trong phòng số 118 của tòa Nhân Dân Ðại Sảnh. Không có Mao các đại biểu cấp thấp mới có dịp phàn nàn về những sai lầm của chính sách và đương đầu với thực tế bi đát của nền kinh tế quốc dân. Cái khẩu hiệu "Toàn diện, tốt hơn, nhanh hơn." đã đẩy họ đến một mức độ không thể hoàn thành được. Nếu không đạt chỉ tiêu họ có thể bị gán cho tội hữu khuynh hay thậm chí mất cả chức vụ. Do đó họ đành phải nói dối. Họ cũng là người bị đổ lỗi cho những sai lầm. Hội Nghị Bảy Ngàn, vì thế, đã là một cơ hội cho các cán bộ hạ tầng có dịp đổ lỗi trở lại cho các cấp lãnh đạo trung ương. Mặc dù những phàn nàn không trực tiếp nhắm vào Mao mà chỉ nhắm vào chính sách Bước Tiến Nhảy Vọt. Thế nhưng ai cũng biết Mao là tác giả của chính sách kinh tế tai họa nầy. Phê bình chính sách chẳng khác gì phê bình Mao vậy.

Cuối cùng, Mao buộc phải chấp nhận rằng một số trách nhiệm của tai họa kinh tế hiện nay là của y. Không một người nào, tôi biết từ trước đến nay, có thể làm cho Mao phải tự phê bình. Mao đã tự phê nhưng cái tự phê bình của y chỉ là một chiến lược chính trị mà thôi.

Mao không thích thừa nhận mình là sai. Mao sống một cuộc đời không thương tiếc. Năm 1960, tôi nghe Mao nói chuyện với Thống Chế người Anh Montgomery rằng ông ta "đã làm rất nhiều việc ngu xuẩn và phạm rất nhiều sai lầm" nhưng đối với các cấp lãnh đạo trong nội bộ đảng, Mao không có khả năng thừa nhận những lỗi lầm của mình. Trong một diễn văn đọc ngày 30 tháng Giêng 1962, Mao đành phải nói "Ðối với những sai lầm trực tiếp hay gián tiếp của các cấp lãnh đạo trung ương, tôi là người nhận trách nhiệm vì tôi là Chủ Tịch Ðảng." Ngay sau đó Mao lại tìm cách đổ thừa trách nhiệm lên đầu người khác "Tuy nhiên tôi không nói là những người khác có thể trốn tránh trách nhiệm riêng của họ. Thực tế nhiều người cùng san sẻ trách nhiệm."

Tôi tin rằng Mao chưa bao giờ nghĩ mình là sai lầm. Trong khi hồi tưởng lại, tôi nghĩ ông ta có vẻ sợ mất quyền lãnh đạo đảng. Giao cho Lưu Thiếu Kỳ chức vụ Chủ Tịch Nhà Nước là một thí nghiệm lòng trung thành của họ Lưu đối với Mao. Sau Hội Nghị Bảy Ngàn, Mao biết Lưu rất ít trung thành. Một nước mà có hai chủ tịch, hai hạt nhân, là điều Mao không thể chấp nhận. Việc Mao một mình chịu trách nhiệm" cũng để xác định một lần nữa vị trí tối cao độc nhất của y mà thôi.

Lâm Bưu là một trong số ít người đã ủng hộ Mao nhiệt tình. Họ Lâm đăng đàn đọc một bài tham luận ủng hộ Mao, y nói "Tư tưởng của Mao Chủ Tịch luôn luôn đúng, nếu chúng ta gặp phải vấn đề chỉ vì chúng ta không theo đúng và theo sát những lời chỉ dạy của Chủ Tịch." Nghe xong, Mao quay sang tôi nói "Phó Chủ Tịch Lâm đọc một bài tham luận hay. Chữ nghĩa của Lâm Bưu luôn luôn rõ ràng và trực tiếp, quả thật là xuất sắc."

Hoa Quốc Phong, cựu bí thư đảng quân Xương Tân thuộc tỉnh Hồ Nam, quê hương của Mao thì thành thật hơn và ít nịnh bợ hơn Lâm Bưu nhưng cũng không phê bình gì Mao. Ðiều nầy làm cho Mao rất thích. Trước bảy ngàn đại biểu, Hoa Quốc Phong đọc một bài tham luận, trong đó y phát biểu rằng "Sau những nổ lực  của những năm 1958, 1959 và 1960, nhân dân đã mất cân lượng, gia súc cũng mất cân lượng và ngay cả đất đai cũng mất cân lượng. Chúng ta không thể tiếp tục những nổ lực  như vậy nữa." Tuy nhiên sau đó Hoa Quốc Phong ủng hộ đường lối của Mao một cách rất khéo léo "Nếu chúng ta muốn vượt qua những khó khăn nông nghiệp, chúng ta phải tiếp tục đi trên con đường xã hội chủ nghĩa chứ không thể chấp nhận hệ thống kinh tế hợp đồng cá thể vì đó chỉ là ngỏ cụt."

Mao, sau đó, nói với tôi "Hoa Quốc Phong là một người chân thật. Ông ta giỏi hơn rất nhiều nhà lãnh đạo nhà nước trung ương. Sau vụ thanh trừng Châu Tiểu Châu, nhiều chức vụ tỉnh bỏ trống. Hoa Quốc Phong được thăng chức về làm việc ở Hồ Nam, trách nhiệm các công việc hàng ngày ở đó. Mao rất thích lề lối làm việc của họ Hoa. Sau hội nghị Bảy Ngàn, sự độc lập giữa đảng và nhà nước càng gia tăng. Các công xã đã được tái tổ chức thành các đơn vị nhỏ dễ quản trị hơn, tương đương với các hợp tác xã của trong thời kỳ 1956. Toàn bộ nền kinh tế đã được tái xây dựng, chỉ tiêu được hạ thất cho hợp với thực tế hơn và hàng ngũ tả khuynh trong đảng tiếp tục bị phê bình.

Vào tháng 2 năm 1961, Ủy Ban Khoa Học và Kỹ Thuật Nhà Nước lại triệu tập một hội nghị các nhà khoa học kỹ thuật trong nước tại Quảng Châu. Phó Thủ Tướng Trần Di đã đọc một tham luận với giọng điệu mới không giống như chiến dịch chống hữu khuynh trong trí thức vào những năm 1957. Trần Di nói "Có nhiều điều những người khác không dám nói nhưng tôi dám rằng Trung Quốc rất cần các nhà trí thức, cần các nhà khoa học. Trong nhiều năm họ đã bị đối xử bất công, họ cần phải được phục hồi vị trí xứng đáng của họ." Rõ ràng những lời lẽ trên ám chỉ trực tiếp đến Mao, nhưng Trần Di cũng giúp cho thành phần trí thức có hy vọng rằng những tài năng của họ rất được cần và nổ lực  của họ được nhà nước ghi công.

Trong cùng một hội nghị, diễn văn chính của Chu Ân Lai "Về vấn đề trí thức" đã đảo ngược khuynh hướng chống trí thức đang còn mạnh tại Trung Quốc. Chu nói với các nhà khoa học rằng đa số họ có thể được nhìn nhận là thuộc thành phần lao động và do đó, là bạn của chủ nghĩa xã hội.

Mao đọc các biên bản hội nghị và y cảm thấy rất khó chịu. Trong một vài đêm sau đó Mao hỏi tôi "Có một điều tôi muốn hỏi, ai làm nên lịch sử? Công nhân, nông dân hay ai khác ?." Mao tin rằng chỉ có nông dân và công nhân mới làm nên lịch sử chứ không phải những nhà khoa học.

Một thời gian ngắn sau diễn văn với giọng điệu hữu khuynh và hòa giải của Chu Ân Lai, Mao Trạch Ðông chuẩn bị một phiên họp khác cũng để thảo luận về vai trò của trí thức trong xã hội Trung Quốc. Mao âm thầm động viên những người cùng chia xẻ quan điểm với ông ta, một trong những người đó là Trần Bá Ðạt, bí thư chính trị của Mao kiêm Tổng Biên Tập của tạp chí Hồng Kỳ, cơ quan ngôn luận của Ðảng Cộng Sản Trung Quốc. Trần Bá Ðạt không phải là lý thuyết gia nhưng y viết hay và hăng hái ca ngợi chính sách Bước Tiến Nhảy Vọt của Mao Trạch Ðông. Họ Trần trích dẩn câu nói của Karl Marx "một ngày trong xã hội Cộng Sản bằng hai mươi năm trong xã hội tư bản" và cho rằng Chủ Nghĩa Cộng Sản, bình minh của nhân loại, đang đến. Trần Bá Ðạt đề nghị rằng "Những gì nhân dân Trung Quốc thành tựu trong một ngày, các nước tư bản phải mất hai chục năm mới làm được." Nói về những sai lầm của chính sách Bước Tiến Nhảy Vọt, Trần Bá Ðạt lạnh lùng tuyên bố "đây là những điều không thể tránh khỏi trên con đường tiến về phía trước."

Sự thù địch của Mao đối với trí thức là quá hiển nhiên. Trong Cách Mạng Văn Hóa sau nầy, Giang Thanh chụp mũ hội nghị trí thức là "hội nghị đen" và tố cáo Chu Ân Lai và Trần Di đã lấy cái mũ tư sản trên đầu trí thức đi và thay vào bằng cái mũ giai cấp lao động." Lưu Thiếu Kỳ cũng đang chống đối Mao. Họ Lưu đã mang những thành phần trí thức bị thanh trừng trong những năm 1959 trở lại. Trong Hội Nghị Bảy Ngàn, nhiều cán bộ còn đem vấn đề Bành Ðức Hoài ra bàn tán vì họ cho đó là bất công.

Lưu Thiếu Kỳ có thể đã đồng ý. Vào tháng Tư, Ban Bí Thư Trung Ương đã chuẩn bị một đề cương để phục hồi những người bị hạ bệ vì đã ủng hộ Bành Ðức Hoài ngoài trừ chính Bành Ðức Hoài. Lưu Thiếu Kỳ không hỏi ý Mao về tiến trình phục hồi. Ðiều nầy làm cho Mao bất mãn.

Một lãnh tụ cao cấp khác là Trần Vân cũng đụng chạm với Mao. Trần Vân là Phó Chủ Tịch Ban Chấp Hành Trung Ương Ðảng nhưng lại có rất ít ảnh hưởng. Ðối với tai họa kinh tế do Bước Tiến Nhảy Vọt gây ra, Trần Vân cho rằng giải pháp duy nhất là giải tán hệ thống Công Xã Nhân Dân và trả lại ruộng đất cho nông dân. Khi Trần Vân nêu ra đề nghị nầy, Mao bác bỏ tức khắc. Mao viết trong phần lề của bản đề cương do Trần Vân soạn thảo rằng đề nghị của Trần Vân "đã sơn một hình ảnh đen tối, không chỉ ra một tia hy vọng nào cả. Gả Trần Vân xuất thân từ gia đình tiểu thương và hẳn nhiên y không thể gạt bỏ hết đặc tính tư sản trong đầu óc y. Họ Trần luôn dựa vào bên hữu."

Lời tố cáo của Mao dành cho Trần Vân quả thật là quá đáng không nên có đối với giữa một chủ tịch và một phó chủ tịch đảng. Lời tố cáo có thể dẫn đến việc chia rẽ nội bộ đảng vì Trần Vân có một vị trí rất cao trong đảng, cao hơn cả Bành Ðức Hoài. Lời tố cáo nặng đến nỗi Ðiền Gia Anh,vì sợ hậu quả tai hại cho nội bộ đảng, đã chỉ thị cho Lý Khắc không được lưu hành tài liệu đó, ngay cả trong hàng ngũ lãnh đạo cao cấp. Phần Trần Vân, thì hình như có người thông báo cho ông ta nội dung những lời phê bình nặng nề của Mao, nên y đã cáo bệnh và rút lui về quê. Trần Vân không bị phê bình hay thanh trừng nhưng từ đó mãi cho đến khi Mao chết y không còn đóng một vai trò tích cực nào trong sinh hoạt chính trị Trung Quốc.

Cuộc phản công của Mao để chống lại các phần tử chống đối y trong đảng đã bắt đầu. Mao mở đầu bằng phiên họp nhỏ do của lãnh đạo trung ương do Mao triệu tập tại Bắc Ðái Hà. Trong hội nghị nầy Mao đọc một diễn văn quan trọng có tựa đề " Giai Cấp, Hình Hình và Mâu Thuẩn." Mao dành nhiều thời gian để công thức hóa chủ trương của y dựa vào các ly thuyết kinh điển của chủ nghĩa cộng sản. Mao không thể chỉ thanh trừng những ai chống đối lại y. Mao không có một sức mạnh như vậy. Y phải tìm ra lý do có tính cách nguyên tắc và lý thuyết để làm chô ỵ dựa cho hành động của y.