Nguyên Tác Hoa Ngữ: Mao Trạch Ðông, Tư Nhân
Bác Sĩ Hồi Ký Lục
Bản tiếng Anh: The private life of Chairman Mao
Tác Giả: Bác Sĩ Lý Chí Thỏa
Trần Trung Ðạo trích lược dịch theo bản tiếng Anh có đối chiếu với nguyên
tác Hoa ngữ.
Các tiểu đề là của người dịch.
NHÀ THƠ MAO TRẠCH ÐÔNG
Tháng 3
năm 1961, phải nói tai nạn lớn nhất đang xảy ra cho Trung Quốc là đói và
đói. Nạn đói đã cướp đi nhiều triệu mạng người. Phiên họp của Bộ Chính Trị ở
Quảng Châu là để duyệt lại chính sách nông nghiệp. Mao dành suốt tháng hai
để nghiên cứu một công thức có thể làm được và dự định sẽ đem ra hội nghị
bàn thảo.
Mao trao tôi một bài báo để đọc. Bài báo viết về
làm thế nào cơ cấu tổ chức nông nghiệp tại tỉnh An Huy đã thay đổi để đương
đầu với nạn đói. Tỉnh An Huy, một cách truyền thống, vốn là tỉnh nghèo nhất
nước, nạn đói làm cho An Huy vốn đã nghèo càng nghèo thêm. Trong giai đoạn
đầu, bí thư thứ nhất tỉnh đảng bộ An Huy Tăng Hy Thánh là cán bộ nhiệt tình
và hăng say nhất với chính sách Bước Tiến Nhảy Vọt, ông ta cũng là một trong
những người đầu tiên khoe khoang với Mao về kết quả kỹ nghệ của những cái
"lò đúc sau hè". Nhưng đến năm 1961 thì số phận của 10 triệu dân An Huy đang
trên bờ vực thẩm của đói khát. Nhiều trăm ngàn người dân An Huy phải rời bỏ
quê hương, lang thang cầu thực khắp nơi. Nhiệt tình của Tăng Hy Thánh cũng
bắt đầu tuột dốc. Ông ta bây giờ đang tuyệt vọng tìm cách tái lập lại năng
xuất nông nghiệp. Họ Tăng bắt đầu phân phối những mảnh ruộng nhỏ cho các
nông dân cá thể, với điều kiện họ phải nộp một phần lúa gạo cho công xã.
Nông dân trên thực tế không phải là người sở hữu đất đai, do đó Tăng Hy
Thánh vẫn có thể bảo vệ được nguyên tắc kinh tế "xã hội chủ nghĩa." Nhờ vậy
ông ta hy vọng rằng Mao sẽ chấp nhận.
Trên thực tế những tranh cãi về chính sách đã
gần như sắp làm chia rẽ đảng Cộng Sản Trung Quốc. Hà Khánh Thi, bí thư đảng
Thượng Hải kiêm lãnh đạo khu vực miền đông của Bộ Chính Trị đã dẫn đầu cuộc
đấu tranh chống lại Tăng Hy Thánh. Họ Hà là môn đệ trung thành của Mao và
không quen biết gì họ Tăng. Với tư cách thay mặt cho Bộ Chính Trị khu miền
Ðông, bao gồm cả tỉnh An Huy, lẽ ra Tăng Hy Thánh mọi chuyện phải thông qua
Hà Khánh Thi trước. Họ Hà quan niệm "chủ nghĩa "xã hội vì chủ nghĩa xã hội."
Chính vì vậy mà Hà Khánh Thi trở nên người quyết liệt chống lại chính sách
kinh tế do họ Tăng đề nghị. Trong năm 1961, tôi nghe Ðặng Tiểu Bình phát
biểu ủng hộ chính sách của Tăng qua câu nói bất hủ "Tôi chăng quan tâm nếu
đó là mèo trắng hay mèo đen. Con mèo tốt là con mèo bắt được chuột." Mục
đích của Ðăng Tiểu Bình là tăng năng suất lúa gạo để cứu vãn nạn đói đang
lan tràn. Lưu Thiếu Kỳ thì ít mạnh dạn như Ðăng Tiểu Bình, lời ăn tiếng nói
cũng không màu sắc, leo lên chức vụ cũng tuần tự. Ngay tại Quảng Châu họ Lưu
cũng không dám ủng hộ chính sách nông nghiệp cá thể.
Kết quả của Hội Nghị Quảng Châu chẳng ra gì. Bản
đề cương chính sách của Mao được thông qua nhưng không có điều khoản nào về
việc chấp nhận chính sách do Tăng Hy Thánh đề nghị. Thay vào đó, các lãnh tụ
cao cấp quyết định đi tham quan các địa phương kỷ càng trước khi quyết định.
Lưu Thiếu Kỳ, Chu Ðức, Chu Ân Lai và Ðặng Tiểu Bình rời hội nghị và tức khắc
đi về nông thôn. Nhờ vậy mà khuôn mặt đoàn kết của đảng đã được duy trì.
Ngay từ khi mới đọc bài báo Mao đưa tôi đã cảm
thấy chính sách kinh tế hợp đồng sản xuất do Tăng Hy Thánh đề nghị khó có
thể thành công. Về bề mặt đó là một chính sách kinh tế xuất sắc. Nếu việc
phân phối ruộng đất là cách hiệu quả nhất để gia tăng sản xuất nông nghiệp
thì quá may mắn cho Trung Quốc. Ða số các lãnh đạo đảng và nhà nước, và cả
tôi, ủng hộ xã hội chủ nghĩa vì họ tin rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội mới giúp
Trung Quốc thoát ra khỏi cảnh đói nghèo và đưa Trung Quốc trở nên một cường
quốc lần nữa. Chủ nghĩa xã hội, do đó, chỉ là phương tiện. Khi nghe đến việc
phân phối ruộng đất tạo ra việc gia tăng trong sản xuất nông nghiệp thì
nhiều người ủng hộ phương tiện mới.
Vấn đề với chính sách của họ Tăng là nếu làm như
vậy thì còn gì là chủ nghĩa xã hội nữa. Ðảng đã bị chia rẽ trong hàng ngũ
lãnh đạo thành hai phe, một là ý nghĩa của chủ nghĩa xã hội và một phe là
lợi ích của Trung Quốc. Mao tin vào khẩu hiệu "chủ nghĩa xã hội vì chủ nghĩa
xã hội." Mục tiêu cuối cùng của y không phải là giàu mạnh hay gia tăng sản
xuất mà thôi mà phải là sở hữu tập thể, đời sống cộng sản. Mao nói "mục tiêu
là chủ nghĩa xã hội. Chúng ta đang đối phó với khó khăn trong nông nghiệp
nên đành phải nhượng bộ nông dân nhưng đó không phải là đường lối chúng ta
nên làm trong tương lai."
Khi đảng trở về họp lần
nữa tại Bắc Kinh vào tháng Năm và tháng Sáu năm 1961, cả nước đang ở tình
trạng lâm nguy. Tin tức của các lãnh đạo đảng đi tham quan nông thôn cũng
chẳng mấy lạc quan. Trần Vân là người bất mãn với Mao nhiều nhất. Y nói "đi
đâu cũng nghe nhân dân phàn nàn. Họ nói dưới thời Tưởng Giới Thạch
họ phải chịu đựng nhưng dù sao còn có ăn, còn
dưới thời Mao cái gì cũng vĩ đại nhưng chỉ được ăn bo bo." Trần Vân, ủy viên
bộ chính trị, chỉ muốn giải tán công xã, trả ruộng đất lại cho dân. Mao
triệu tập một phiên họp khác để đối phó với nạn đói. Phiên họp tổ chức tại
Lư Sơn, nơi cách đó 2 năm Bành Ðức Hoài đã viết thư phê bình Mao. Kết quả
của hội nghị Lư Sơn cũng chẳng có gì mới lạ. Mao ít tham dự và cũng không
bao giờ thừa nhận sự thất bại của y trong chính sách Bước Tiến Nhảy Vọt và
Công Xã Nhân Dân.
Giang Thanh cũng có mặt tại Lư Sơn. Dù có hay
không thì đêm nào Mao cũng tổ chức dạ vũ. Ðể Giang Thanh khỏi trách, Mao
viết tặng bà ta một bài thơ, tạm dịch như sau:
Tia nắng mờ xanh dưới rặng tùng
Êm đềm mây lướt giữa không trung
Cảnh như tiên động vừa khai thế
Sáng cả mười phương một đỉnh hồng
Giang Thanh mừng run, gặp
ai bà ta cũng khoe bài thơ Mao vừa tặng. Và trong lúc thi hứng đang dâng
cao, bà ta bèn viết một bài, đặt tự là "Về tôi" để ca ngợi chính mình, tạm
dịch:
Bên sông, một ngọn núi mờ
Khuất trong khe đá lặng lờ hơi sương
Dẫu cho dáng dấp khiêm nhường
Ðôi khi cũng đứng phi thường như ai
Sau khi làm Giang Thanh đê mê ngây ngất với bài
thơ vừa tặng, Mao lặng lẽ rút êm trở về thế giới riêng tư dâm dật của y. Tôi
theo chân Mao mỗi ngày sau khi Mao vừa thức giấc. Chúng tôi bơi trong hồ bên
cạnh biệt thự nguy nga tráng lệ mà ủy ban nhân dân tỉnh Giang Tây xây vào
năm 1959, dành riêng cho Mao về nghỉ ngơi. Ðừng quên năm 1959 là năm nạn đói
đang hoành hành trầm trọng nhưng Mao chỉ lo sử dụng biệt thự để làm chỗ để
trốn vợ, hèn hò với các người đẹp. Trong thời gian dừng chân ở Giang Tây,
Mao thích nhất là những đêm du hí với cô nữ hộ lý từ Dưỡng Ðường Lư Sơn. Cô
nàng lọt vào mắt dâm dục của Mao trong lúc y tham dự phiên họp đảng vào năm
1959.
Ðôi khi để trốn tránh đôi mắt tò mò tọc mạch của
Giang Thanh, Mao dắt tôi và một số cô đi xuống làng Diêu Giang nằm dọc sông
Trường Giang để vui chơi. Cũng trong thời gian ở Giang Tây vào năm 1961, tôi
thấy Mao mời bà vợ thứ hai của y , Hạ Tử Trân, tới thăm. Trong thời gian
trước đó, có lẽ đầu mùa hè, bà Hạ Tử Trân có gởi cho Mao một lá thư, thư
viết "Ông nhớ đề phòng những người chung quanh ông. Một số trong đám đó
thuộc cánh Vương Minh và họ đang cố hãm hại ông.". Vương Minh mà bà ta nhắc
trong thơ là lãnh tụ Cộng Sản thuộc thành phần sinh viên trở về từ Liên Xô
để thách thức vai trò lãnh đạo đảng của Mao từ những năm 1930. Trên thực tế,
Vương Minh chẳng đe dọa gì Mao cả. Họ Vương bị hạ bệ từ lâu và y sống ở Liên
Xô trong suốt những năm 1950.
Sau khi đến Diên An, Mao không còn cảm thấy
thích thú gần gũi vợ nên cả hai đã sống riêng hai nơi. Vợ chồng Mao, về mặt
giấy tờ, chưa bao giờ chính thức ly dị nhau. Sau đó bà ta được gởi đi Liên
Xô để chữa bịnh tâm thần. Khi trở về Mao xây cho bà một căn nhà khang
trang ở Thượng Hải để bà ta sống nhưng bà Hạ Tử Trân chưa bao giờ bình phục
hẳn.
Mao trả lời thơ bà rằng y bảo đảm mọi phần tử
Vương Minh đã bị thanh trừng, rằng ông ta đã gởi chúng đi trại cải tạo hết
rồi. Và hôm đó Mao bỗng dưng muốn gặp lại vợ mình. Mao chỉ thị cho viên giám
đốc sở anh ninh để đưa bà đến cho y thăm. Mao cũng không quên gởi bà trước
một cây thuốc lá hiệu 555 và một ngàn đồng. Bà đến trong lúc Mao đang họp,
tôi theo chân Mao xuống đón tiếp Hạ Tử Trân ở biệt thự. Bà ta lúc đó đã là
một bà già tóc bạc, chân bước không đều nhưng rất đổi vui mừng được gặp lại
Mao. Mao cũng vậy, y đứng dậy ngay, cầm lấy tay bà và ôm choàng lấy bà mừng
rỡ hỏi han "nhận thư và tiền không vậy ?." Chưa bao giờ tôi thấy Mao hiền
hòa và lịch sự như vậy. Mao hỏi đủ thứ nào là cuộc sống bà ra sao, thuốc
thang có tốt hay không. Giọng bà vợ cũ của Mao yếu đuối, khó nghe, có lẽ vì
quá hồi hộp. Mao mời bà ở lại ăn cơm tối nhưng bà từ chối. Mao nhắn nhủ,
"Thôi cũng được, lâu lắm chúng ta mới gặp lại nhưng bà lại chẳng nói gì,
phải không ?. Sau khi về lại nhà nhớ lo lắng cho sức khỏe nghe không. Mai
mốt chúng ta lại sẽ gặp nhau."
Và như thế, bà chia tay Mao ra về. Mao thẩn thờ
ngồi lại một mình trên ghế, hút hết điếu nầy qua điếu khác như đang cố làm
vơi nỗi buồn. Tôi chưa bao giờ thấy Mao sống trong trạng thái nầy trước đó.
Tôi cảm thấy hình như Mao đang đau xót cho căn bịnh của vợ mình.
Một lúc khá lâu, Mao quay sang tôi hỏi "Có phải
bác sĩ chữa trị Giang Thanh trước đây ở Giang Tây cũng là bác sĩ chữa cho Hạ
Tử Trân phải không ?." Tôi đáp đúng vậy, Mao lại hỏi "căn bịnh nầy là bịnh
gì vậy ?." Tôi giải thích với y là một thứ bịnh trí nhớ không điều chỉnh phù
hợp với thực tế. Lý do của căn bịnh không được y học giải thích một cách rõ
ràng, thuốc thang để chữa trị nó cũng chưa chứng tỏ là hiệu quả." Mao lại
hỏi, "có phải giống như bịnh Mao Ngạn Ninh bị hay không ?" Mao Ngạn Ninh là
con trai của y. Tôi gật đầu "đúng vậy." Mao nói một cách buồn rầu "có lẽ cả
hai mẹ con không thể nào chữa trị được, chúng ta chẳng có cách gì để làm."
Tôi cũng chỉ biết gật đầu đồng ý với Mao mà thôi.
Năm 1962, thêm một lần
nữa tôi lại chứng kiến Mao trong trạng thái đó khi ông ta gặp lại mối tình
đầu. Người đàn bà mà ông đã làm tình cách đây 50 năm trong khi Mao còn trong
tuổi vị thành niên và nàng cũng còn là một thiếu nữ. Nửa thế kỷ trôi qua, cô
thiếu nữ nhà quê ngày xưa bây giờ đã là một bà già tóc bạc. Mao tặng người
tình đầu của y hai ngàn quan và tiễn bà về lại nhà. Khi bà ta ra đi, Mao
nhìn tôi và nói "Cô ta đã thay đổi quá nhiều." Theo chỗ tôi biết Giang Thanh
không hề biết những lần viếng thăm hẹn hò như vậy.
